218 GEEFT DE MAAN WARMTE AAN ONZE AARDE? 



reiken. Kon men dus de maanstralen waarnemen, eer zij inde digtste 

 lagen van den luchtoceaan doordrongen , dan zoude men misschien het 

 vraagstuk aangaande de hun toekomende warmte kunnen oplossen. 



De vraag, of er eenige warmte in de maanstralen aanwezig was, 

 werd den 15 Augustus door middel van een der fijnste thermo- 

 elektrische instrumenten tot de maan gerigt. De waarnemer had 

 daarbij alle mogelijke voorzorgen genomen om alle storende invloeden 

 voor te komen. Hij had zich geheel in flanel gewikkeld, ten einde te 

 verhinderen , dat niet de van zijn persoon uitvloeijende warmte op het 

 instrument mogt inwerken. Tot op aanzienlijken afstand was alle 

 licht en vuur verwijderd. De lucht was volkomen stil en alle omstan- 

 digheden , behalve dat de maan aan 't afnemen was, waren gunstig. 

 En waarlijk de metalen tong van het instrument wees zigtbaar eenige 

 verandering aan. De proef werd dienzelfden avond bijna tweehonderd 

 malen herhaald en het gemiddelde bedrag van de warmte-verhooging 

 door de uitstraling der maan op het instrument was ongeveer het dei-de 

 van één graad. Maar niet het derde van één graad op onze gewone 

 thermometer-schalen , maar slechts het derde van één graad op den 

 thermo-elektrischen toestel. En hoe onmerkbaar weinig dit beteekent, 

 kan men nagaan , als men bedenkt , dat de eenvoudige warmte van de 

 ontbloote hand des waarnemers, op een afstand van drie voeten van 

 het instrument gehouden , reeds genoeg was om de naald zeven gra- 

 den van hare plaats te bewegen. Eene kaars, op vijftien voet afstands 

 op een tafeltje gezet , bragt eene verandering van één geheelen graad 

 aan. De warmte , die door de maan werd afgegeven , was bij gevolg 

 slechts het derde van de warmte , die eene enkele kaars op vijftien 

 voet afstand verspreidt. 



En deze uitkomst werd verkregen boven de wolken, op eene hoogte 

 van omstreeks 9000 voet boven de oppervlakte der zee. Had de 

 waarnemer deze proef gedaan aan den voet van den berg, hij zou 

 waarschijnlijk geen den minsten invloed der maanwarmte op zijn in- 

 strument hebben bespeurd. 



De reden hiervan laat zich nog al gemakkelijk verklaren. De zon- 

 nestralen moeten , voor zij de aarde aanraken , eene groote massa lucht 

 doorklieven, die digter wordt, hoe nader zij aan den grond ligt. Een 



