232 ALCHEMIE. 



der Oude wijzen," dat soo gij onsen grooten overouden Steen wilt ma- 

 ken, soo volgt mijn Leere , en bid voor alle dingen God, den Schepper 

 van alle de Creaturen , dat hij u daartoe sijn zegen en gedijen wil 

 geven. Hebt gij ook gesondigd, soo biegt aan hem en doet het goede 

 en laat het kwade , en neemt u voor dat gij geen meer kwaad en doet" 1). 



In hoever enkele alchemisten werkelijk overtuigd zijn geweest, dat 

 zij adepten waren, of zich althans op den weg bevonden om dit te 

 worden , is natuurlijk moeijelijk te beslissen , en dus ook in hoe ver 

 bij de meesten de duisterheid hunner geschriften inderdaad afhankelijk 

 was van de vrees om de geheimen der kunst aan onwaardigen te ver- 

 spillen , en niet eenvoudig van den toeleg om de lezers zand in de 

 oogen te strooijen , ten einde voor adepten gehouden te worden. Dat 

 bij de meeste alchemistische schrijvers dit laatste de oorzaak is ge- 

 weest van de opzettelijke onverstaanbaarheid hunner geschriften , is 

 zeker. En toch mag men ook deze alleen daarom niet als opzettelijke 

 bedriegers beschouwen. De achting , die een alchemist van professie 

 genoot , kon slechts berusten op zijne veronderstelde vorderingen in 

 het zoeken naar den steen der wijzen. Welke andere groote ontdek- 

 kingen hij ook mogt gedaan hebben op den weg, dien hij ingeslagen 

 had ter bereiking van dat doel , zij konden niet dienen om zijne repu- 

 tatie als alchemist te bewaren, zoo het niet tevens bleek, dat hij op 

 dien weg zelven vooruit gegaan was, zoo niet het doel bereikt had. 

 Wat lag voor hem nu nader voor de hand dan eenvoudig zijne tot dus 

 ver onvruchtbaar geblevene proefnemingen te beschrijven op zulk eene 

 wijze, dat niemand er uit opmaken kon, hoe ver hij nog af was van 

 een adept te wezen , — te nader daarom , omdat niets hem belette 

 om de ontdekkingen , die hij werkelijk gedaan had , daarbij in meer 

 duidelijke bewoordingen mede te deelen? Dat bovendien een aantal 

 alchemistische werken bloote mystificatiën zijn , voor welke minder ter 

 verschooning aan te voeren is , lijdt geen twijfel. 



Reeds de titels van vele alchemistische geschriften hebben iets ge- 

 heimzinnigs. B. v. Sleutel der hoogere wijsheid. Een kort woord over 



') Uit eene Nederduitsehe vertaling in H.S. , -waarschijnlijk door goossen van 

 vreeswijk. 



