234- ALCHEMIE. 



Tot dus ver arnaldus. Geen wonder , dat een leerling der kunst , 

 tot wien arnaldus verondersteld wordt te spreken, hierop antwoordt: 

 «Meester, ik begrijp het niet!" Waarop de meester antwoordt, dat 

 hij een andere keer duidelijker zijn zal. 



Wanneer overigens een alchemist in het begin van zijn boek belooft 

 te zullen spreken zonder verbloemde redenen en in duidelijke bewoor- 

 dingen , dan kan men er doorgaans op aan , dat hij onverstaanbaarder 

 dan ooit wezen zal. Ik zou gemakkelijk het geleverde staaltje van 

 alchemistischen stijl kunnen vermeerderen met een aantal andere, — 

 maar waartoe zou het dienen? Slechts één nog, dat kort is en in 

 zinledigheid alle andere zonder uitzondering overtreft , ontleen ik 

 aan de Turbo, philosophorum van arisleus, een alchemist der 12de 

 eeuw. 



«Zoon der wetenschap, ik beveel u de levende kwik te doen be- 

 vriezen. Van verscheidene gedane zaken 2 , 3 en 3 , 1,1 met 3 is 

 4, 3, 2 en 1. Van 4 tot 3 is er 1; van 3 tot 4 is 1 ; dus l en 

 1 , 3 en 4 ; van 3 tot 1 is 2 , van 2 tot 3 is 1 , van 3 tot 2 is 1 , 

 1 , 1 , 2 en 3. En 1 , 2 , van 2 en 1 , 1 van 1 tot 2 , 1 is dus 1 . Ik 

 heb u alles gezegd." 



Er bestaan echter uitzonderingen op deze duistere wijze van schry- 

 ven. Er zijn alchemisten , die hunne wijze van handelen zonder eenige 

 verbloeming openleggen en volkomen verstaanbaar zijn voor ieder, 

 die met de oude chemische terminologie bekend is. Zoo geeft 

 b. v. salomon trismosinus eene uitvoerige beschrijving van het door 

 hem in 't werk gestelde alchemistisch proces in zulke bewoordingen , 

 die in duidelijkheid niets te wenschen overlaten. Die beschryving 

 is echter te lang om haar hier over te nemen. 



Het voornaamste nu , wat de vervaardiging van den steen der wijzen 

 betreft, komt op het volgende neder. 



Men moet eerst hebben eene «eerste stof," eene materia prima , 

 waaruit men den steen maken kan. Dit was de zwaarste taak der 

 alchemisten. De meesten zochten die in het delfstoffelijk rijk, en 

 verschillende metalen en zouten kwamen daartoe in aanmerking, 

 vooral kwik, arsenicum, antimonium , gewoon zout, salpeter en gewone 

 of roomsche vitriool. Anderen trachtten plantaardige stoffen als de 



