236 ALCHEMIE. 



Wanneer men nu dezen steen had , dan was , volgens de alchemis- 

 ten , alles gevonden. Ja velen beweerden , dat , als men de materia 

 prima maar wist, al het overige gemakkelijk was. »Is de materia prima 

 gevonden," zegt isaak de Hollander, »dan is het overige vrouwen- 

 werk en kinderspel," (opus mulierum et Indus puerorum). Anderen 

 daarentegen namen de zaak niet zoo ligt en achtten , dat er nog veel 

 overleg bij de transmutatie noodig is , al bezit men ook den waren steen. 

 Zoo zegt basiliüs valentinüs in den twaalfden sleutel van zyn «Boek 

 der twaalf sleutelen" het volgende. «Een vegtmeester, die sijn swaard 

 niet wel kan gebruijken, die en is het ook niet nut, want hij heeft 

 het regt gebruyk daarvan nog niet genoeg geleerd om dat ter sijn 



voordeel te behandelen Alsoo ook wie een tinctuur door den 



zegen van den Almagtigen heeft verkregen, en dog deselve niet weet 

 te gebruijken, daar sal het even soodanig mede gaan als van den 

 vegtmeester is verhaald, die het swaard wel word in de hand gege- 

 ven , maar hetselve niet regt weet te gebruijken." 



Intusschen kwam het gebruik van den steen of de tinctuur hier op 

 neer, dat men een metaal smolt in eene kroes, of, zoo men kwik 

 wilde tingeren, dit in eene kroes verhitte, en dan daarop de projectie 

 deed , dat is , een weinig van den steen , in was of in een papier- 

 tje gewikkeld, of ook zonder zulk een omhulsel, op het gesmolten 

 of verhitte metaal wierp. Wat onmiddellijk daarop geschiedde, wordt 

 verschillend opgegeven ; sommigen spreken van het verschynen van 

 een rood schuim. De slotsom was , dat het metaal , nadat de kroes 

 van het vuur genomen en alles bekoeld was , in goud bleek veranderd 

 te zijn, welk goud geheel zuiver was, zoo men eene behoorlijke 

 hoeveelheid der tinctuur had aangewend, doch minder zuiver of 

 wel onzuiver , wanneer men minder of te weinig van de tinctuur had 

 gebruikt. 



Maar hoeveel van den steen was noodig om de transmutatie van een 

 onedel metaal in goud te doen plaats hebben? Hieromtrent verschil- 

 len de alchemisten zeer, welk verschil, volgens eenigen van hen, 

 afhangt van de deugd der door ieder van hen gevonden tinctuur. 

 Kunckel zegt, dat de steen slechts het dubbele van zyn gewigt aan 

 onedel metaal in goud kan veranderen, basiliüs valentinüs het 10- 



