ALCHEMIE. 237 



tot 30voud , Gebmshetmer het 30- tot 40voud. Maar arnaldus de 

 villanova en johannes de RUPESC1SSA beweren , dat één deel van 

 den steen genoeg is tot verandering van 100 deelen metaal, r. baco 

 spreekt van 100,000 deelen, isaak de Hollander van een millioen. 

 Het ergst maakt het raymündus lüllus. «Neem ,'* zegt hij in zyn No- 

 vum Testamentum, «van dit kostelijk geneesmiddel ter grootte van eene 

 boon, werp het op 1000 oneen kwik, dan zal dit in een rood poeder 

 veranderen. Doe van dit poeder een once op 1 000 oneen kwik , zoo ge- 

 schiedt hetzelfde." Deze bewerking moet men nu nog twee malen her- 

 halen, en werpt men dan van het product der vierde projectie weer 1 

 once op 1000 oneen kwik, dan wordt dat, volgens hem, in goud ver- 

 anderd. Geen wonder, dat hy uitroept: »ik zou de zee in goud veran- 

 deren , indien zy maar uit kwik bestond , {mare tingerem, si mercurius esset)." 

 Dit is een kort begrip der meest algemeene beschouwingswyze 

 der alchemisten aangaande de transmutatie der metalen. Ik kan 

 daarover natuurlijk in geene bijzonderheden treden ; 't een en ander 

 wat tot aanvulling dienen kan, zal zoo straks bij gelegenheid worden 

 vermeld. Evenmin kan ik spreken over het verschil van ziens- 

 wijze onder de alchemisten aangaande sommige punten, b. v. over het 

 gevoelen van eenigen der lateren, b. v. van den meermalen genoem- 

 den basilius valentinus, dat de metalen zouden bestaan uit kwik, 

 zwavel en een zout, voorts over de gewigtsvermeerdering , welke vol- 

 gens enkelen het onedele metaal bij zyn overgang tot goud zoude 

 ondergaan, en wat dies meer zij. 



Van welken tijd het geloof aan de transmutatie der metalen dag- 

 teekent en wanneer men het eerst begonnen is te zoeken naar den 

 steen der wijzen, naar de tinctuur, welke die transmutatie bewerk- 

 stelligen moest , is moeijelijk , zoo niet onmogelijk te beslissen. De 

 alleroudste schrijvers over alchemie, wier werken tot ons zyn geko- 

 men, leefden in de vierde eeuw; — maar deze beroepen zich weder 

 op hunne voorgangers. De alchemisten schreven over 't algemeen 

 aan hunne kunst gaarne een zeer hoogen ouderdom toe en beweer- 



