246 ALCHEMIE. 



In een aantal boeken, die in ieders handen zijn, vindt men er voor- 

 beelden van verhaald; niet ligt echter geestiger en onderhoudender, 

 dan in den dialoog van ekasmus, die Alcumistica betiteld is. 



Wanneer de bedriegerij van zoodanige alchemisten ontdekt werd, 

 voor zij den tijd hadden zich uit de voeten te maken , dan liep het 

 veelal slecht met hen af, vooral indien zij, 'tgeen niet zeldzaam was, 

 het gewaagd hadden vorsten tot hunne dupes te maken. De meest 

 gewone straf was , dat men hen ophing aan een vergulden galg. 

 Anderen weder werden tot levenslange gevangenis veroordeeld. 

 Zulk een droevig lot trof ook wel eens alchemisten , die geene bedrie- 

 gers waren, eerlijke lieden, die zich met alchemistische proefnemin- 

 gen bezig hielden, of van wie ook maar het gerucht liep, dat zij dit 

 deden. Vele vorsten maakten geene zwarigheid zoodanige menschen 

 te doen opligten , gevangen te zetten , en hen dan des noods door de 

 pijnbank te dwingen voor hen te werken, ten einde met de opbrengst 

 van dien arbeid hunne geledigde geldkisten weder te vullen. Mis- 

 lukten nu die proeven , — en wanneer gelukten ze ! — dan mogt de 

 arme philosooph van geluk spreken, indien hij met schimp en schande 

 werd weggejaagd. Want niet zelden viel ook hem het lot ten deel 

 van te worden opgehangen, of van zóó lang gefolterd te worden, tot 

 hij er onder bezweek. De geschiedenis der alchemie levert een aan- 

 tal voorbeelden van de barbaarsche wijze, waarop men omsprong niet 

 alleen met opzettelijke bedriegers, maar ook met de zoodanigen , die 

 zich ter goeder trouw , of ook wel bloot en alleen om opzien 

 te maken , beroemden eenigzins gevorderd te zijn op den weg 

 naar het bezit van de goudmakende tinctuur. Enkelen kwamen er 

 beter af. Als voorbeeld noem ik joh. fr. bötticher , die in de ge- 

 vangenschap, waarin hij door den keurvorst August II te Dresden 

 gehouden werd, in 1707 het maken van porselein uitvond, door 

 die uitvinding de straf, die hem anders gewis zou hebben getroffen , 

 van zich afwendde, en in 1719 als directeur der keurvorstelijke 

 Saksische porseleinfabriek overleed. 



[Vervolg en slot in het volgend nummer). 



