ALCHEMIE. 273 



Die vraag moet in twee vragen worden gescheiden. De eerste is : 

 mag men de verandering van het eene metaal in het andere voor 

 mogelijk houden ? Hecht men aan het begrip , dat de metalen enkel- 

 voudige ligchamen zijn, dan is natuurlijk het antwoord ontkennend. 

 Want een enkelvoudig ligchaam kan noch in andere ligchamen ontleed , 

 noch uit andere ligchamen zacaengesteld worden. Maar er bestaat geen 

 afdoend bewijs, dat de ligchamen, die aan de ontleding der schei- 

 kundigen wederstand bieden , werkelijk enkelvoudige ligchamen zijn , 

 en, wel beschouwd, verstaat men dus onder een enkelvoudig ligchaam 

 slechts een zoodanig, dat door de thans bekende hulpmiddelen der schei- 

 hinde niet in nadere bestanddeelen kan worden ontleed. Er is dus niets , 

 dat ons verhindert het voor mogelijk te houden, dat de scheikunde 

 eenmaal eenige der thans als elementen beschouwde ligchamen zal 

 kunnen ontleden. Dit nu geldt evenzeer van de metalen, als van de overige 

 dusgenaamde elementen. De proeven, die in 1858 door despretz zijn 

 aangewend om te bewijzen, dat de metalen inderdaad elementaire 

 ligchamen zijn, bewijzen alleen, dat men voorshands het regt blijft be- 

 zitten ze als zoodanig te beschouwen. De omstandigheid daarentegen , 

 dat in de ammoniazouten een werkelijk zamengesteld ligchaam de 

 plaats vervult en de rol speelt van het tot dusver onontleedbare po- 

 tassium-metaal in de potaschzouten , van het sodium-metaal in de soda- 

 zoulen , doet bij analogie de zamengesteldheid dezer laatste , en bij 

 voortgezette analogie die der overige metalen vermoeden. Voegt men 

 hierbij de bedenkingen, waartoe de zoogenaamde allotropische en 

 isomerische toestanden van zekere stoffen leiden , dan mag men het er 

 voor houden, dat voor de ontleedbaarhcid der metalen bijkans even- 

 veel te zeggen is als voor hunne onontleedbaarheid. — Eene tweede 

 vraag echter is deze: zijn er geweest, die in staat waren het eene 

 metaal in het andere te veranderen? Zijn er ware adepten geweest? 

 Op deze vraag kan men vrij gerust neen antwoorden. Want vooreerst 

 is er geen enkel volkomen goed geconstateerd voorbeeld bekend van 

 eene wezenlijke transmutatie, en altijd, wanneer men de berigten daar- 

 omtrent aan eene strenge kritiek kon onderwerpen, is het gebleken, 

 dat óf het geheele berigt onwaar was, óf er bedriegerij in 't spel 

 kwam , óf er eene misvatting had plaats gehad. De door mij zoo even 

 1860. 18 



