274 ALCHEMIE. 



medegedeelde geschiedenissen behooren tot de meest raadselachtige in 

 de geschiedenis der alchemie. En (och, indien men bedenkt, hoe ver 

 het iemand brengen kan in de kunst van bedriegen, of, wil men voor 

 sommige zoogenaamde adepten een zachter woord, van mystificeren, 

 wanneer hij zich daarop ex professo toelegt, dan wordt men na eene 

 bedaarde overweging van die berigten gedwongen te erkennen : dat de 

 meest beroemde alchemisten zeer behendige goochelaars zijn geweest. — In de 

 tweede plaats kan men het ook daarom er voor houden, dat geen 

 alchemist ooit een adept geweest is , omdat de wegen tot de transmu- 

 tatie, welke de alchemisten , blijkens hunne geschriften, gewoon waren 

 in te slaan , daartoe niet konden leiden , en er tevens in die geschriften 

 zooveel blijken voorkomen van het hoogst gebrekkige van hunne 

 denkbeelden over de zamenstelling der ligchamen , dat men met geene 

 mogelijkheid kan aannemen, dat zij door proeven tot zekerheid zouden 

 zijn gekomen aangaande een punt, dat, bij de tegenwoordige zoo veel 

 verder gevorderde kennis en bij de thans zooveel krachtiger scheikun- 

 dige hulpmiddelen, voor de scheikundigen van onzen tijd nog altijd 

 eene onuitgemaakte zaak is en blijft. Wat kan men aangaande zulk 

 een moeijelijk te beslissen punt verwachten van proefnemers, die het 

 te voorschijn brengen van koper uit blaauwe vitriool voor eene ver- 

 andering van dit laatste in koper aanzagen , en die goudkleurige me- 

 taalmengsels, zooals pinsbek of' dergelijke, voor goud hielden? 



Trekken wij nu het hier en vroeger gezegde in ééne slotsom te 

 zamen, dan zal het deze zijn. De enkelvoudigheid en onontleedbaar- 

 heid der metalen is nog niet bewezen, derhalve ook niet de volstrekte 

 onmogelijkheid van de verandering van het eene metaal in het andere. 

 De grondleggers der alchemie en hunne opvolgers gingen verder; zij 

 stelden die ontleedbaarheid en zamengesteldheid vast , zeker op ongel- 

 dige gronden, maar die op het toenmalig standpunt der physische 

 kennis niet zoo vreemd en verwerpelijk waren. Dat men zoodoende 

 kwam tot het geloof aan de transmutatie en , aan deze geloovende , 

 naar middelen zocht om onedele metalen in kostbaar goud , den grond- 

 slag van allen rijkdom , gelijk men toen en later nog dacht , te 

 veranderen, was allezins natuurlijk. Maar zoo kreeg de alchemie 

 een onbetwistbaar regt om te bestaan. Bovendien heeft de alchemie 



