ALCHEMIE. 275 



ook nog een even onbetwistbaar regt op onze belangstelling , daar de 

 alchemisten het waren, die het eerst de groote kunst, om physische 

 waarheden door middel van proefnemingen te ontdekken, in praktijk 

 hebben gebragt, en niet minder, omdat de alchemie, gelijk ik vroeger 

 zeide, de moeder is geweest der scheikunde, of liever, omdat de 

 alchemie de scheikunde zelve was in haar, zeker zeer eenzijdig, wor- 

 dingstijdperk. — Aan den anderen kant mogen wij gerust aannemen, dat 

 tot dusver de transmutatie der metalen niet ontdekt , noch bewerk- 

 stelligd is. En op het tegenwoordig standpunt van onze physische en 

 chemische kennis ter eene zijde , en van onze meer ontwikkelde be- 

 grippen van volks-huishoudkunde ter andere, mogen w\j het er ook 

 voor houden , dat het zoeken naar den steen der wijzen nu nog een vruch- 

 telooze arbeid zijn zou, — dat, zoo men er ooit toe komen mogt de 

 transmutatie der metalen te ontdekken, de scheikunde die ontdekking 

 doen zal op een veel hoogeren trap van ontwikkeling dan de tegenwoor- 

 dige , — en eindelijk, dat die ontdekking, zoo zij geschieden mogt, 

 van hoeveel wetenschappelijk belang zij ook zeker wezen zou en 

 welke praktische uitkomsten daaruit zouden kunnen verkregen wor- 

 den, toch, op zich zelve beschouwd, niet die heilrijke gevolgen voor 

 het menschdom zoude hebben, welke de oude alchemisten er van 

 droomden , daar de welvaart en het geluk der natiën op geheel 

 andere grondslagen berusten, dan op het bezit van groote hoeveel- 

 heden gouds. 



Januarij , 1860. 



18 j 



