364 DE BOUWKUNST DER DIEREN. 



hunne natuurlijke vijanden, de mieren, maar zelfs tegen den mensch, 

 wanneer deze het waagt in hunne woningen in te breken ; 



3. de mannetjes en 



4. de wijfjes, welke beiden men ook wel de koningen en konin- 

 ginnen genoemd heeft 1 ). Alleen deze bezitten in den volkomen toe- 

 stand oogen en vleugels. 



Behalve deze volkomen vormen komen in eene termieten-kolonie nog 

 de maskers in onderscheiden toestanden van ontwikkeling voor. Aan- 

 vankelijk zijn deze maskers voor allen gelijk. Zij komen na overeen 

 met de arbeiders , die derhalve slechts eene zeer geringe gedaante- 

 verwisseling ondergaan. Eerst bij opvolgende vervellingen komen de 

 gewijzigde vormen te voorschijn, bij die, welke koningen en koning- 

 innen zullen worden, eerst een paar korte vleugelstompjes, terwijl 

 dan bij eene volgende vervelling deze plaats maken voor geheel ont- 

 wikkelde vleugels. 



Zoodra dit geschied is, hetgeen gewoonlijk met het begin van den 

 regentijd zamenvalt, verlaten zij het nest en myriaden dezer gevleu- 

 gelde kleine schepseltjes verheffen zich dan in de lucht. Weldra 

 echter worden de méesten hunner eene prooi der hen van alle zijden 

 belagende vijanden, die jagt op hen maken, waartoe zelfs de mensch 

 behoort, niet zoozeer om hen te vernielen, dan wel om hen geroos- 

 terd tot spijs te gebruiken. Barth 2 ) was van dit, trouwens reeds lang 

 van andere zijden bekende feit, op den 4 Augustus 1851 te Kukaua, 

 de hoofdstad van het rijk Bornu, getuige. De inzameling door het 

 volk geschiedt nadat zij nog op denzelfden dag, waarop zij zijn uitge- 

 vlogen, weder uit de lucht zijn nedergedaald en hare vleugels ver- 

 loren hebben. Zoodra zij namelijk weder uit de lucht op den grond 

 zijn gekomen , zoeken zij zich van hare thans onnoodig geworden 

 vleugels te ontdoen , waarbij de mannetjes de wijfjes ijverig behulp- 

 zaam zijn. Van de honderdduizenden , die des morgens vrolijk hare 



') LEsrès onderscheidt bij Tenues lucifugus nog tvreederlei mannetjes en wijfjes , die 

 hij kleine en groote koningen en koninginnen noemt, en welke op onderscheidene tijd- 

 stippen uitvliegen, terwijl alleen de groote voor de voortteling geheel volvormd zijn. 



2 ) Reist-, III, p. 4. Smeathman, die de g. roosterde termieten meermalen zelf gege- 

 ten heeft, noemt deze spijs lekker, voed/aam en gezond {Phil. Iransact. 1781, 

 p. 168). 



