374 DE BOUWKUNST DER DIEREN'. 



zouden wenschen te hervormen , kunnen niet beter doen dan de merk- 

 waardige huishouding dezer dieren in alle hare bijzonderheden te 

 bestuderen. Zij vinden daarin een voorbeeld , dat slechts behoeft ge- 

 volgd te worden, om zeker te zijn, dat, wanneer het eenmaal geluk- 

 ken mogt de menschelijke maatschappij op gelijke grondslagen te 

 vestigen, haar thans zoo zamengesteld raderwerk zeer vereenvoudigd 

 zoude worden en tevens veel van het onvolkomene , hetwelk haar thans 

 aankleeft, zoude verdwijnen. Alleenlijk mogen zij wél bedenken, dat, 

 zal die poging slagen , de menschen eerst in termieten moeten veran- 

 derd worden. Zoolang toch de mensch mensch blijft , dat is een weze 

 met een krachtig individueel leven , een wezen , dat zich zijner vrij- 

 heid en zelfstandigheid bewust is en, naarmate hij naar hoogere vol- 

 making streeft, zich daarvan meer bewust wordt, bestaat er weinig 

 kans, dat de droomen der socialisten ooit tot werkelijkheid zullen 

 worden. 



Trouwens het is niet alleen de maatschappij der termieten , maar 

 evenzeer die van de bijen, wespen, mieren en andere gezellig zameu- 

 levende dieren , welke de stof zoude kunnen leveren voor eene toe- 

 komstige vergelijkende staathuishoudkunde. Vermoedelijk zoude eene der 

 hoofduil komsten dezer nieuwe wetenschap zijn, dat hetgeen goed is 

 voor een termiet, daarom nog niet is voor eene bij , wesp of ander 

 insekt, en dat de staatsregeling der bijen niet geschikt is voor de 

 maatschappijen der termieten , mieren enz., waarbij wij, eenen stap 

 verder gaande, dan wel mogen voegen: dat wat goed is voor dieren, 

 daarom nog niet past voor menschen. Elke dezer dieren-maat- 

 schappijeu heeft hare eigene constitutie, die in meer of minder be- 

 langrijke opzigten van die van andere verschilt. Zelfs bij soorten, 

 die overigens in maaksel en levenswijze na overeenkomen , heeft het 

 onderzoek gewigtige verschillen ten dien aanzien doen kennen. Zoo 

 b. v. zijn er onder de mieren eenige soorten (het geslacht Potyergus) , 

 waarop de voorstanders der slavernij zich zouden kunnen beroepen 

 als op voorbeelden, dat het houden van slaven eene volkomen natuur- 

 lijke zaak is. Deze mieren namelijk vallen de nesten van andere 

 soorten van mieren aan en voeren de poppen mede, waaruit later 

 werkmieren zullen komen , en brengen deze naar hun eigen nest. De 



