WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 5 



die zulk eene lengte heeft , dat haar laagste toon met dien van de stemvork over- 

 eenkomt. Men kan het dan gemakkelijk zoo inrigten, dat de hoogere toonen, 

 die de buis kan geven , met de hoogere toonen van de stemvork niet overeen- 

 komen en dat dus alleen de laagste toon van deze, door de buis versterkt, 

 hoorbaar wordt. In plaats van de buis beurtelings bij de stemvork te brengen 

 en weder daarvan te verwijderen , kan men de eerste ook openen en sluiten , 

 terwijl zij steeds in de nabijheid van de vork blijft. Men heeft daarbij dan 

 door het meer of minder openen der buis de sterkte van den toon geheel in 

 zijne magt. 



Helmholtz nam nu acht verschillende stemvorken met hare buizen, die elk, 

 met behulp van een klavierwerk , gemakkelijk meer of minder konden geopend 

 worden. In de nabijheid van elk dezer vorken werd ook nog een elektro- 

 magneet geplaatst, en deze gemagnetiseerd door een elektrischen stroom, welke 

 door een zelf werkenden en stelbaren stroomverbreker intermittent werd ge- 

 maakt , zóó, dat het aantal der afbrekingen per seconde met het aantal tril- 

 lingen van de laagste stemvork, 112, overeenkwam. De vorken werden op 

 deze wijze in aanhoudende en daarbij steeds genoegzaam even wijde trillingen 

 gebragt. De enkelvoudige toonen , die zij met de buizen voortbragten , waren : 



B, b, f, d, f, as, b. 



Deze enkelvoudige toonen liet helmholtz nu, op allerlei wijzen den laagslen 

 met een of meer hoogere verbindend, klinken en trachtte telkens de zoo ver- 

 kregen klanktinten met de stem na te bootsen. Zoo leerde hij langzamerhand, 

 welke toonkombinatié'n er noodig waren tot zamengestelde toonen, die de ver- 

 schillende (Diiüsche) vokalen tot k'anktint hadden. Men begrijpt ligtelijk, dat 

 hierbij de voortgebragte klanktinten meer met de gezongen , dan met de gespro- 

 ken vokalen overeenkwamen. 



De grondtoon alleen gaf den klank der U (oe), Die vokaal wordt nog iets dui- 

 delijker, als nevens den grondtoon ook zeer zwak de derde der bovengenoemde 

 toonen klinkt. 



De O ontstaat , als de grondtoon krachtig door de hoogere octaaf begeleid 

 wordt. Eene zeer zwakke begeleiding met den derden en vierden toon is 

 voordeelig, maar niet bepaald noodig. 



De E wordt voornamelijk door den derden toon gekarakteriseerd , bij matige 

 sterkte van den tweeden (terwijl de grondtoon als gewoonlijk klinkt , gelijk uit 

 het volgende blijkt. Ref 1 .). Men kan ook den vierden en vijfden zwak laten 

 medeklinken. 



De overgang van O tot E geschiedt dus door den tweeden toon te doen afne- 



