WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 7 



den eigenen toon der klankbuis overeenkomt ; deze wordt hoorbaar met ver- 

 rassende volheid en kracht. Plaatst men nu zulk eene buis, welker eigen toon 

 f is, voor het oor, en zingt op den toon B (waarvan f de derde toon is) de 

 verschillende vokalen , dan hoort men bij oe, i, u , a en e (Hollandsche klan- 

 ken) den toon der buis slechts zeer zwak, terwijl deze bij o en eu zeer dui- 

 delijk wordt , en bij e geweldig in het oor valt. De ontleding der klanken , 

 op deze wijze met behulp van verschillende klankbuizen voor het oor verrigt , 

 gaf uitkomsten, die met de eerst door synthese verkregene volkomen over- 

 eenstem; en. Slechts bij hoogere grondtoonen vertoonden zich eenige , evenwel 

 niet belangrijke, auomalièn. Voor eene beschrijving van deze en vele andere 

 nadere ontwikkelingen , moeten wij naar de opgegeven bron verwijzen. 



Nog twee bijzonderheden ten slotte. Eene proefneming, die iedereen ligt 

 doen kan en die reeds van vroeger, hoewel niet algemeen, bekend was, doch 

 door de proeven van H. eerst regt verklaarbaar is geworden , is deze. Wan- 

 neer men in de nabijheid van eene pianoforte, terwijl men de dempers heeft 

 opgeligt, een toon luid zingt of op andere wijze doet klinken, dan hoort men 

 dezen, als hij opgehouden heeft, nog naklinken in het instrument, en wel met 

 denzelfden klanktint, dien hij oorspronkelijk bezat. Heeft men A gezongen, 

 men hoort ook A, heeft men U gezongen, ook U naklinken, enz. 



H. geeft niet op, uit welke stof zijne SAVAUTsche buizen bestonden. Het is 

 echter niet waarschijnlijk, dat die, welke hij bij de stemvorken bezigde, van 

 glas waren. Toch geeft een glazen fleschje, dat men door ingieten van water 

 daartoe behoorlijk heeft gestemd, als de lucht daarin met behulp van eene tril- 

 lende gewone stemvork in trilling wordt gebragt, een toon, waarbij onmis- 

 kenbaar de klanktint oe wordt gehoord, juist dezelfde, welke H. van zijne en- 

 kelvoudige toonen verkregen heeft. 



Ln. 



De theorie der Glastranen. — Gelijk bekend is , wordt het plotseling in stukjes 

 springen dezer snel afgekoelde glasdroppels verklaard door de spanning, waarin 

 de deelen verkeeren , omdat de buitenste lagen daarvan, die veel sneller dan 

 de meer naar hinnen gelegene zijn afgekoeld, zich niet op dezelfde wijze en 

 dus evenveel hebben kunnen zamentrekken als deze laatste. Deze binnenste 

 lagen hebben zich, daar zij altijd aan de buitenste gehecht blijven, niet genoeg 

 kunnen zamentrekken en blijven dus door de buitenlagen als 't ware uitgerekt, 

 zoo lang die buitenlagen heel blijven. Wordt de zamenhang van deze echter 

 op één plaats verbroken — door het afbreken van den staart b v. — dan 

 verkrijgen de binnenlagen gelegenheid zich plotseling zamen te trekken door 

 het nu geheel verbreken van de buitenlaag , zoo als een sterk gespannen stuk 



