C0MMENTA.T10 ad QUAE STIONEM JURIDICAM. n 



Cum itaque enumerali Ii! omnes peregrinis sinl annumeraiidi , in uuiiisciijnsq'ie 

 oculos statini incidere debet , quam diversi fuerint juris isti, quos nos sub genera- 

 liori peregrinorum nomine comprehendimus. Si quis enim , ut de ceteris taceam , 

 Latinorum et deditiorum jura inter se invicem comparaverit , quantam inveniet ju- 

 jiam difierenliam (i6)! Unde multum ego inido dubitavi , num mihi de singulis , 

 quas modo enumeravi , speciebus singulalim esset agendum, numque sirjgularum ex- 

 ponenda essent jura, eaque inter se coraparanda. Enimvero peregrini sunt oranes : 

 et profecto de ipsa peregrinorum conditione quaerimus. — Verumtamen, accuratius 

 re perpensa, ejusmodi traclatio mihi videbatur a praesenlis disputationis ratione, alie- 

 na esse magis , quam ei convenire. Nam verum quidem est, propositam esse quae- 

 stionem de peregrinorum conditione : sed eadem illa jura, quae peregrinis quibus- 

 dam , veluli jus commercii Latinis, ])rae reliqui5 tributa sunt, simul hoc eniciiint, 

 ut pro ea parte, qua juribus istis gaudent, non aniplius sint peregrini habendi, 

 verum potius civibus Romanis aequiparandi, Unde, si ego haec jura exponerem , 

 potius de parte ah'qua civitatis Romanae agere viderer, quam de peregrinorum ju- 

 ribus. Attamen de juribus peregrinorum universe traclandum est, neque curanda , 

 11t ita dicam , ea pars peregrinae personae, quae peregrinitatem exuit quasi, induit 

 vero civitatem Romanam ; adeo ut quae in sequeutibus de peregrinis proponam , 

 ■yaleant ratione omnium , quas enumeravi , specierum, quatenus nimirum personaai 

 istam peregrinam adhuc sustinent, id est aliis verbis , quatenus vei foedere , vei lege 

 speciali , vei alio quocumque modo , ii-s jura qaaedam , prae ceteris peregrinis , non sunt 

 concessa (17 ). 



Porro animadvertamus , quamvis hi omnes, quos enumeravi, merito peregrini ap- 

 pellenlur, ita tarnen vocari tantum ratione babita civitatis Romanae. Idemenim, qui 

 secundum jura Romanorum erat peregrinus , civis tarnen esse poterat suae civitatis; 

 quin etiam exsules, qui capitis deminutione civitatem amiserant , cives tamen fiebant 

 ejus civitatis , in quam essent forte recepti. Sed cum agam tan tum ego de peregrino 

 tanquam peregrino, Romano sensu, minime vero tanquam cive hujus illiusve civita- 

 tis, sponte patet, me tantum esse locuturum in hac disputatione de iis, quae pere- 

 grinis peragere licebat , sive de juribus, quae in imperio Romano, secundum ipsius 



aliam civilalera fuerlt receplus. Cf. pro Caecina c 34. pro Domo c. So. pro Balbo c. ir, Gaj us 

 Comm. I. I as. 



(16) Nee omnium ipsorura LalJnornm plane eadem erat conditio; pendehat enIm ea a foedere di- 

 verso cum istis diversis populis inito. Cf. Sigonius de jur. Ant. Cir. Rom. 1. c. pag. 3i4 seqij. 



(17) Celerum tjui de singulis plura cupit , is adeat Sigouium in op. laud. et Spanhemii 

 Orb. ßi.m. 



.B 3 



