COMMENTATIO ad QUA.ESTIONEM JURIDICAM. 23 



tum, nisi solemnem istum, quem modo iudicavi , esseai alienae , obligabant tarnen 

 eontrahentes ; v. c. fidepromittis ? ßdepromitto ; fidejuhes ? fidejubeo (5j). At- 

 que eo jure, a juris civilis ratione proprio diverso, initio quidem non utebanlur 

 ipsi cives Romani, sed proprio tantum suo jure civili , quippe cui plenissimum erat 

 accommodatum robur : verum utebanlur alii , qui tocce proprio jure civili Romino, 

 ob raliones, quas modo attuli , uti minime poterant: peregrini nempe , quoties inter 

 eos, qui diversae essent gentis, vel qui nullius prorsus essent geutis , quippe suae 

 gentis esAiles, tanquam uTtoXi^sg in imperio Romano degentes , -vel eliam quoties pt- 

 regrinis cum ipsis civibus Romanis negotium aliquod esset gerendum. Unde facto 

 paulatim obtinuil, ut hoc jus, a jure civili distinctum, juo gentium vocaretur. 



Accedebat enim et hoc. Erant multa, et fere omnia , quae apud omneä omnino 

 gentes, si fundamentum eorum respiceres ultimum, peraeque custodiebantur , sed quo- 

 rum diversa tantummodo erat forma, per quam in jus civile erant recepta, per 

 quam jus civile ea -veluti sanxerat. Sic, ut in iisdem maneamus exemplis , apud 

 omnes etiam hoc invaluit , ut qui alteri aliquid promisisset , quod alter acceptasset, 

 praestare promissum deberet. Atque hoc ipsum erat , quod etiaai in civitate Roma- 

 na, praeter jus civile invaluerat , quodque jus gentium vocabatur. 



Haec adeo ita facto obtinuerant. JCti autem , quibus non hoc sat est, ut videant, 

 qtiid quotidie fiat, verum quibus in ipsas rerurn rationes penitus semper est inqui- 

 rendum, medilare etiam coeperunt, quid demum rei esset gentium hoc jus? Quod 

 et in civitate sua . quamvis nulla civili ratione, nee lege, nee senatusconsulto , nee 

 ceteris juris cinlis fontibus (60) constitutum , immo Juri civili potius contrarium , 



tarn« 



(53) Gajusm. §. gä. De vi et efficacitate juris gentium in ipsum strictum jus civile Eomanum , 

 qoo denique effeclum est, ut jus illud , quod ita non araplU.s soluin clyile jus complecteretur , quod- 

 que antea soli tantum urbi Eoraae esset aptura , aptum redderelur omnihus Tere lerraruni orbis po. 

 puhs, Cf. Warmolts in Annot. ad Hufelan di Disp. Over d.jn eigenaardigen geest des Kom Rests 

 pag. 76 seqq. ^ 



(60) AliquanJo quidem, quin s,.epe Praetores Edictis suis jus gentium sanxerunt ; cf. not. 56. 

 Qoae Edicta , sl universe jus civile sumas , alque ita ut idera sit ac jus privatum , jurique puUico 

 opponatur, ad fontes juris civilis omnino sunt referenda , sicuti etiam inter liosce foates a JGlis et 

 ipso Imperatore enumeranlur. Sed si accurate magis loqul vells , jus civile proprio sie diclum, a iure 

 honorano omnmo est dislinguendum , quod item- fecerunt JCti Romani; v. Papinianus in 1. 7. D. 

 de J. et J.; adeo ut hoc sensu Edicta juris civilis fons dici nequeant — Praeterea, ut supra obser- 

 vav,, non aliquid ex jure gentium Praetores Ediclls suis confirmare solebant , nisi quod jam antea 

 Juisset monbus observatum. Ita v. g. non tanquam novi quid introduxerunl domini^.m in bonis sed 

 cum jam ejusmoli quid locum habere viderent, hoc jus exceptionibus quin et actionibus sauxerunt 

 Alque idem oblmuisse crediderim v. c. ratione onmium contractuum, qui juris gentium esse di- 



