COMMENTA.TIO ad QUAESTIONEM JURIDICÄM. 25 



Paulus, cum diceret (60): « Is natura debet. quem jure gentium dare oportet, 



« cujus fidem «ecuti sumus"; G aj us cum ita loqueretur (64 ) : « quarumdam rerum 



« dominia nanciseimur jure gentium, quod naturali ratione inter omnes bomiues 



« peraeque servatur." Sic Imperator (65): «Nihil, inquit, tarn conveniens est 



n naturali aequitati, quam voluntatem domini , volentis rem suam in aliam traiif^r- 



»re, ratam haberi." Inde quod jus gentium tanquam regula quaedam commuais 



consideraretur, jus civlle vero taaquam exceptio hujus regulae. Ita Hl planus (66): 



« Jus civile est, inquit, quod neque in totum a naturali \el gentium jure recedit , 



« neque per omnia ei servit. Itaque cum aliquid addimus vel detrahimus^uri com- 



« muni, jus proprium, id est, civile efficimus." Neque mirum eliam, JCtos hoc 



ipsum j-us gentium aliquando vocare jus naturae (67); quod enim ipsa natura- 



iis ratio conslituit , id neque inefte jus naturae appellari fidetur (63). Ceterum 



«i quis ita distinguere velit inter jus gentium illud, quod inter, et illud quod apud 



populos receptumest, «go non improbo: dummodo tarnen, sicuti et ipsi fecereJCti 



Mlriusque gentium juris fontem agnoscat naturalem illam rationem (69). 



Sic itaque JCti Romani, in explicando jure gentium, et historiam et vero etiam hu- 



t!am sive summum criterium , quo dignoscatur, an aüquid sIt juris gentium, nee ne , non esse qiiae. 

 rendum (slci.ti nos quaesiviraus) in naturali ratione, verum in eo potius, utrum aliquid apud omnes 

 populos observetur, an yero non obserretur; concedit quidem , jus gentium plerumque esse natural! 

 rationi congruum (nee tarnen semper. e. g. servitutera; qua vero de re nos in sequentibus verboagemus) 

 »ed hoc esse tantum velut accessorii quid. — Pluribiis ea de re hoc loco disputare non possum : verum ao- 

 »traopiniovelsolisGaji verbis cilatls , quibus jus gentium defiait JCtus, satis confirraari videtur. Nam- 

 que id vocat jus gentium JCtus , quod naturalis ratio conslituit, et deinde demura addit : id apud omnes 

 peraeque custoditur , caet , adeoque posterius illud non arabigue tanquam eoDsequenliam prioris me, 

 raorare videtur. Vid. autem laud. Disput, praesertim cap. i. et passim. 



(63) In L84. D. de R, J. 



( 64 ) In 1. I, D. de acquir. rer. dorn. 



( 65 ) In §. 40. J. de Rer. div. 



( 66 ) In ]. 6. D. de J. et J. 



(67 ) V. -c. in §. II. de Eer. div. 



(68) Cf. quae rem etlara magis illustrant J. a, J. de J. 5. G. et C; §. ii. J. eod.; §. ii. J. de Rer. 

 diT.^ 1. g. D. de capit. minat. Ibi enim quamvis de jure natural! loquantur JCti, videntur tarnen de 

 jure gentium intelligendi. Quod autem dicunt, jus gentium esse immulabile, res ipsa loquitur. Quam- 

 vis enim jus civile aliquid addat ei vel detrahat, jus gentium ipsum semper tarnen idem manet ; stois 

 ac in jure clvill ; nam si hodie aliquid jute civili constituator , idemque cras abrogetur, quod liodie jus 

 est , cras jus non erit amplius. 



{ 69 ) Jus gentium quidem lam apud populos quam inter populos obser>'atur ; et sie eliam ipsi a:.t;i« 



D 



