46 A. J. DÜYMAER VAN TWIST 



atque univei'se excoll coepit jus Romanum (18). Insignem vero in hisce mutatid-! 

 iicm attulit celebiis illa lex Mensia, quae, « ex alterutro peregrino natura, deterio- 

 « lis parentis conditionem sequi jussit," uti iisdem verbis docet Ulpianus (19), et 

 de qua etiam loqni videlur Gajus (20). De aetate autem hujus legis valde dispu- 

 talur, vel poliiis dicam , nil quidquam constat, « adeo, inquit Heineccius (21), 

 11t iie familia quidem Mensia apud veteres celebretur." Si autem ad conjecturas 

 confugere velimus , non improbabile vidtjtur, eam referendam esse ad tempora post 

 Ciceronem, cum apud eum , quantum scio, mentio legis non occurrat (22), 

 quüd mirum sape , sl jam ejus tempore lex illa fuisset lata; nam pluribus locis, ubi 

 de peregi-inis agit Cicero, de ea dicendi fuisset occasio. Nee quidquam nie rao- 

 vet argumentum eorum , qui eontendunt, ejus aetalem iucidisse ante bellum Sociale, 

 cum referatur lex apud Gajum ad eos Latinos , qui proprios populos propriasque 

 civitates haberent (20): cum et post illud Sociale bellum ejusmodi Latini plures 

 adhuc essent , ii nempe, qnibus extra Italiam jus Lata fuisset concessum , et Latini 

 etiam Coloniarii (de quibus tarnen posterioribus dubitare licet, uum rede possint 

 dici proprios populos propriasque civitates habere). Neque praeterea ipsa legis ver- 

 ba hodie amplius exslant. Referenda tarnen videtur lex , uti ex ipso illo , quod ea 

 cautum est, conjicerem, ad ea tempore, quibus magno bonore et pretio habebatur 

 civitas Romana (24), Verum haec omuia non sunt nisi merae conjecturac. — Lex 

 autem, ui modo observavimus , pertinebat ad omnes omnino peregrinos, Latinosqne 

 etiam (25), cjui proprios populos habebant ; neque adeo pertinebat aJ Latinos Ju- 

 juanos. Post legem igitur Mensiam, liberi , ex alterutro peregrino nati, et ipsi pe- 

 regrinae erant conditionis, insuperque, uti videtur, ratione civitatis Romanae babita, 

 vulgo quaesiti. Namque hunc postremum legis effectum temperavit demum Senatus- 



con- 



( 18 J umn^,,,„ (taque poterant cives Romani cum peregrlnls justas nuptias contrahere, nee etiam 

 cum HS, qui post eü..=,itutionem Caracallae peregiiui remausernnt. Cfl 1, un. C. Theod. de Nupt. Gen- 

 tilium; tit. J. de Nuptiis. 



^9 ) Ulpianus Fragm. V. S. 



( 20 ) Ga jus L 78. 



( 21 ) In Comm. ad leg. Jul. et Papiam Poppaeam L II, c 9 p 557, 



{ 2ä ) Keque etiam lex illa recensetur apud Ernestium in lud. legum; 



( 23) Gajus I 79. Est autem ea seuteutia V. Gl. Bethmann HoUvreg de Caus. Prob, p 13. 



(24) Ad Augusti aetatem refert legem Bachius ia Hist. Jurispi-. Rom. 1. lU. c i. J. i5. 



(25) Qua de re olira disputatum , aliis legem referentibus ad omaes omuiuo I.atiaos, allls ad La- 

 tinos non extendentibus. Heineccius in Comm. laud. II c. 9. p. 226; Schultlngius ai locum UU 

 J>iani cit.i Gujacius Obs. XV, i3. 



