COMMENTATIO ad QUAESTIONEM JURIDI G A.M. 5j 



Hon est (72);" et Gajus tanquam jus singulare quoddam memorat in militibus , quod 

 et peregrinos et Latinos posseut iusutuere heiedes, iisque legare (75 ). Si quis ita- 

 qTie ci\is Romanus vellet, ut ad peregrinum aliquid ex sua herediiate perveniret, 

 aliquem civem Romanum insiiluebat heredem , hominem benerolum et fidum futu- 

 rutn , uti ait Tbeophilus, et extra testamentum eum rogabal, ut vel totam here- 

 ditatem, vel partem ejus, vel certam rem peregrino restitueiet. Haec autem fidei- 

 commissa diu jam usu et moribus invalueraut , anteqnam Augustus Consules jus- 

 sit, propter insignem quorumdam perfidiam, auctoritalem suam in iis interpoliere. 

 Quae ila oblinuere usque ad Hadriani tempora , ex cujus oratione Senatuscou- 

 sultum factum est, ut fideicommissa , jjeregrinis relicta, fisco vindicarenlur (74). 

 Attamen ne sie qviidem arlibus carebant EoKiani, sed , in fraudem ejus, tacitara II- 

 dem quidam accommodabant , v. c. cbirograpbo vel caiilione. Uiule tempore DitI 

 Pii , Senatusconsultum factum est Plancianuni, quo poenae statutae in eos, qui ita 

 tacite fidem accommodaTissent ( 76 )t Cujus lei etiam in corpore Juiij Justi- 

 uianei mentio occurrit (76). 



Quod autem porro altinet ad teslamenti factionem activam, quam vocant, sive 

 «d quaeslionem , num teslamenta facere potuerint peregrini : si quidem de testamen- 

 tis quaeras juris civilis Eomaui, eorum faciendorum facultatem peregrinis esse ab- 

 negandam , facile patet, Quomodo enim ii, Comiliorum Romanorum non participes, 

 testamentum in iis comiiiis , antiquissimis temporibus , facere potuissent ? Quomodo 

 endo procinclu facere potuissent testamentum, quod proprium tantummodo erat ci- 

 vium Romanorum, in legionibus Eomanis militantium ? Quomodo denique testa- 

 mentum illud per aes et libram ad peregrinos perlinere potuisset, quippe cujus 

 fundamentum polissimum erat familiae mancipatio: dum peregrini mancipare omniuo 

 i)on possent, nisi commercium iis fuisset datum? Sed quid certissima probo? Si 

 enim lioc consiat, jus civile esse, quod quisque populus sibi pro sua auctoritate 

 constituit, ideoque ejus tantum participes esse eos, qui hujus populi civts sunt.: 

 aeque hoc constat, peregrinos, quaecunque tandem respicias tempora, numqUam 

 potuisse testamenta, secundum jura civilia Romanorum , facere. 



Verum, secundum jus civile Romanum , inquam. Caeteroquin enim peregrinos 

 testamenta facere potuisse, quibus vim at^ue ef&cacitatem nee Romani negabant, 



plu« 



(ja) TTlpIanusXX. a. Cf. 1. 1. D. de hered. inSt. («ijusL a3, a4. 



( 73 ) G a j u s II. 1 1 0. 



(;4) GajuslI. 285. Lalini tarnen ita capere poterant GajasU. 37$, ülpianus XXY, j, 



(55) Dlpianus XXV. 17. 



;(76) "Vid. L 59. §. ,. D. ad leg. f aleid. 



