ißa A. J. D U Y M A E R V A N T W I S T 



agere possiut. Minim autem in moclum, ratione quaestionis , quibus niodis obligatio- 

 nes inter honiines cotorahäntÄr, «tiim juie Romano coaveniunt juris naturalis prin- 

 cipia. Siculi enini hoc tluo tantum agnoscit obligationum fontes , pactum nimirum 

 et laesionem, ila eiiäm se'cundum illud : « oLligationutn summa divisio in duas spe- 

 « cies diViditur ; .öibnis enim obligatio \el ex contractu nascitur vel ex delicto ( i )•" 

 Quare et nos liunc locum triparlitim dividemus, et primo loco agemus de obliga- 

 tionibus, quae ex conyenlione , deinde de iis , quae ex delicto oriuntur , denique 

 nonnnlla adjiciemüs de iiiodis , qnibus liae obligationes tolluntur. 



■J'' Caeteruni et hoc iiiilio hujuS capitis notandum : quando de percgrinonim obliga« 

 tionibus quacrimus , obligalionis vocem et aclivo, et vero etiam passivo sensu siimi- 

 mus, adeo ut non tantum signißcet vinculum , quo peregiini aliquem adstrictum 

 Labere possint, verum etiam, quo ipsi adstricti esse possint ad aliquid dandura , 

 faciendum vel praestandum. Quo priore sensu, etiam apud ipsos vcteres , occurrere 

 vocem, ab omni dubio mihi videtur remolissimum (2). 



§. I. 



De ohligationibiio peregrinorum, quae ex conventione oriuntur. 



Quem et in praecedentibus hujus disputationis parlibus seculi sumus ordinem at- 

 que rationem, eumdem neque hoc loco negligemus , ut rem nimirum ab anüquissi- 

 mis inde temporibus repetamus , et ad ipsam juris Romaui liisioriam attendamus , ut 

 ita ex diversa juris, diverso tempore, conditione, de peregiinorum conditione meliiu 

 possimus judicarei 



Postqnam igituv , in civitate Pomana, certae jam formae rebus gerendis magis ma- 

 gisque iuvaluisseut , atque bio sese tfi'ürinare coepisset jus aliquod civile Romanorum, 



quod 



(i) Yerba sunt Gaji III. 83. Teitia species ab eoJeni Gajo aljicltiir, eariini uempe , quae, 

 pronrio quodara jure, oriuntur ex Tarlis causarum figuris, in I. i. pr. D. de O. et A, Est autem 

 baec quasi appendicicis loco. Sbnile quid occiirrit in acquirendi juris civilis modis , qiios enumeral 

 ülpianus, quibusque ultimo loco generalis ille adjicitiu- modus lex. Verum ea , quam proposui , 

 summa sempcr remanel divisio. Sub utraqne tarnen genere species aliqua sese efformavit , earum 

 nempe obligationum, quae quidem proprie nee ad contractus , ncc ad delicta referri possual, quaeque 

 • adeo quasi ea contractu et quasi ex delicto orlri dicuntur. Anliqultus aulem quamvis facti species 

 quaedam contractus vel delictum proprie appcllari non posset, ad allcrutrum tarnen genus referebatur. 

 Cf. Holtius op. 1. p. 48. Wo. 161. Ceterura Ciceronis tempore jam raultae species obligationubi 

 -.quasi ex contractu occurrunt, quin plures , quam quae in Inst, recensentur. vid. Top. c. 17. 



(3) Ila occurrunt vox v. g. apud Ciceronem; cf. Ernesti Ind. in voce obligatio, et inscriptio 

 tituli Inst, quibus modis obligatio acquiritur. Uude minus recte nonnulli hoc uegarunt. 



