COMMENTA.TIO ad Q UAESTIO NEIM JURIDIGAM. 63 



quod ita cum ipsorum civitatis ratiane möribusque intime cohaer6rt5't', ab hujus certo 

 juris communione exclusi erant peregrini. Erat autem et hac in parte juris civilis 

 strictissima indoles (5), iiec in contraclibus tarn religiöse atlentlebatur ad id , quod 

 ■yoluissent contraheutes , quam potius, quod verbis fuisset nuncupatum (4). Inilio 

 itnque vel unicus laiilum legitime contrahendi erat modus, nenipe per aes et libram, 

 cujusmodi obligatio «ex(/.s appellabalur (5), quiqiie uuiverse videtiir imitatus esse 

 mancipationera :, vel forle hiiic modo accessit etiam ille contractus, qui quidem. sine 

 aere.et libra , ssd certis tamea Icgitimisque üebat verbis. Contiactiis, qui nudo 

 cousensu , iique , qui re , sive nuda tradiiione perficiebanlur , ad seriorem aetatem 

 videutur esse rcfcrendi. Gerte initio et mutvii dalionem , et pignns , et depositum 

 per aes et libram contracta esse, utique vldetur probabile (6). Ex quibus Omni- 

 bus, ab una quidem parte, hoc abunde patet, strictissimis hisce Ilomanis formis , 

 in contrahendo, uli non poluisse percgrinos: verum, ab altera parte, et hoc in. 

 uniuscujusque oculos facile incidit, rerum ipsavum näturae vehementer contrariaoi 

 esse ejusmodi senteatiam, qua quis peregrinos ab omni negotiorum, cujuscunque ge- 

 neris, contrahendorum facultate excludere vellet. Si enim hoc verum est, quod du- 

 bio caret , plurimos peregrinos homines , a primis inde temporibus. in imperio Ro- 

 mano degisse, dicat milii aliquis, quomodo ficri piosät, uc homo per aliquod taiitum 

 temporis spatium vivat inter homines, quibuscum non unoquoque die, quin unaqaa- 

 qne fere hora adsit de hoc illove iiegotio paciscendi contrahendique summa necessi- 

 tas ! Quae adeo necessitas cum saepe esset peregrinis , et secum invicem, et vero 

 etiam cum civibus Romanis ncgotia gerendi, revera etiam ea gerebant : non quidem 

 formis islis Romaais, verum secunduiu id , quod bonum et aequum vidobatur ; adeo 

 nt eorum negotiorum contractornm efEcacitas non tarn juris expressa auctoritate, 

 quam bona Gde atque pudore niteretur. Quod tamen non ita intclligatur, quasi 

 omnino liic ab unicujusque arbitrio penderet, utrum promissis stare vellet, an mi- 

 nus: verum ea negotia , quae initio bona fide tantummodo nitebantnr, saepissime 

 deinde ab ipsis Romanis magistratibus sustinebantur ; quod magistratuum munus 

 quam grave fuerit, quamque laboris pleuum j et quam frequentes esse debuerint is- 

 tiusmodi Utes , ipsum hoc demonstrat , quod postea proprius ad haec creari coeperit 



ma» 



{3) Exemplum, quod nee ad antiquisslma tantura pertinet tcmpora, v. apud Gajum. lY. ii. 



(4) Cicero de Off. III. i6. 



(5) Cicero pro Muren, c. a; Festus in voce nexus et nuncitpata ; Livius YI. i.'(; Gajus III. ijS;, 

 1. I, § 4. D. ne vis fiat ei. Qui aulem ita contraxissent, nexi dicebanliir, nondura vero addicti ; quae 

 quomodo differant, et uuiverse omneia haue rem explcuit Niebühr op. I. Ed. III, t, I, p. 6j8 seqc[, 



(6) Cf. Gajuls. II. 60. -j^ j^;, t j.. :, ii_. I 



