COMMENTATIO ad QUAESTIONEM JURIDICAM. 8i 



^uaeqne hac §. proponam , non ita intelligi volo, qnasi certa omnia essent , nee 

 ■Ulla superesset de üs dubitandi ratio : verum verosimillima mihi videbantur , et a 

 vero proxime abesse. Sed ne multis verbis lectorem moremur, ad rem ipsam stalim 

 .accedamus; qua tarnen in re, alium quodammodo ordinem servabimus, quam huc 

 nsque secnti sumus. Manabit enim omnis nostra disputatio, veluti e centro quodam, 

 ex notissimo Ga j i loco, per quem deinde ad antiquiora tempora, quantum tieri pos- 

 sit , adscendere conabimur ; tandemque et de serioribus temporibus pauca adjiciemus. 

 Dicit ilaque Gajus (35): « Ilem civitas Romana peregrino fingitur , si eo no- 

 « mine agat, aut cum eo agatur , quo nomine nostris legibus actio constituta est. si 

 « modo justum sit, eam actionem ad peregrinum extendi," De quo loco jam paullo 

 accuratius videamus. Occunit locus in ea parte libri quarti , ubi de ficliouum usu 

 universe agit JCtus, pluresque liarum species enumerat ; quas tarnen omnes, si lo- 

 tum locum perlegas, non ex lege aliqua , aliove proprie sie dicti juris civilis fön- 

 te, verum ex sola Praetorum juiisdictione introdactas esse invenies. Unde et ideui 

 dicendum esse, de fictionis specie, quae in nostra paragrapho occurrit, ejusque ori- 

 giuem adeo tribuendam esse peregrini Praetoris Edicto, quippe qui solus inter ci- 

 ves et peregrinos jus dicebat , lolius Lujus loci nexus , et vero insuper omnis hu- 

 jusce magistratus modus atque ratio, verosimile reddit. — Affirmat porro Gajus, 

 civitatem Rpmanam peregrino ßngi , SJ eo nomine agat, caet. Kon dicit igitur sim- 

 pliciler, civitatem. ei fingi , quotiescunque agat, aut cum eo agalur : verum ca- 

 sum, quo baec fictk) usu venit , expresse indicat. Unde hoc efficio, non semper 

 hanc ßctionem peregrino, si vel ipse , vel alii contra eum agere vellent, necessa- 

 riam fuisse. Sed quando igitur necessaria erat? Respondet Gajus: « Si eo no»- 

 « mine agat, aut cum eo agalur, quo nomine nostris legibus actio constituta csl." 

 Verum quid illud nostris legibus ? Inteiligerem ego omnes foutes juris civilis Rü- 

 mani proprie sie dicti, leges, plebiscita, Seuatusconsulta , reliqua, praeter ipsa adeo 

 Praetorum edicta ; baec enim commode leges vocari posse , ^^in crediderim (-^G). 

 Unde ffiicio , Crtione isla peregrinis non fuisse opus, quoties eo nomine agere vel- 

 Ipnt, quo nomine jure honorario esset actio constituta (S/). Atque baec senteotia 



re- 



(3S) Gajns IV. 3r- 



( 36 ) Certe non yidentnr vocatae esse a G a j o , qul tarn accurale el!am inter Icges et ea , quae le- 

 gis vicem obtlnent disliDgiiit Nostrae leges nihil aliud significare videtur , nisl noslrum jus civile , 

 quod sane, proprie sie dicluin, EHicIis Praetorum non continebalur. Coeterum hoc conslat, ßctiünejii 

 semper mtervenisse, quoliescunique peregrini aclione juris civilis Romani agfrent. 



( 37 ) Cerle si ea actio in jure gentium Laberet fundamenlum et ex eo esset deproutta- Qiiod non 

 feniper in Edicto Praetoris Urliani lucum habuisse videtur , in quod^et aliu quaedam ex ulioniin popu- 

 kruin iuslitutis migrarunt, y< c, ex Edictis provincialibus , quae partim ex inoribus iegibusque de- 



L ri- 



