82 A. J. DUYMÄ.ERVANTWIST 



reviim naturae mihi videlur esse omnino consenlanea. Praetores enirn i'lJiciis suis 

 hoc sibi nroponebant, ut juris civilis rigorein leiiirent, ejiisqie angnstias ampliüca- 

 rent; quod effecerunt praesertim , adhibita juiis gentiiini ac juitate. üt q^iid sane 

 opus esset peregrinis ficlione, si ejusinodi actione agere velleiit, quae ex jure gen- 

 tium desumta esset, cujus juris vel maxime ipsi babebant couiuiunioiieai. IVeque 

 praeterea probarem eam muhorum interprelandi rationem , qui statuuiit , actioues ex 

 Praetoris Urbani Edicto migrasse in Edicta Praetoris peregrini, adeoque hujus Edictum 

 tralatitium fere fuisse illiiis (33): verum congrua videtur niuUo magis contraria ratio, 

 ut statuas , jus gentium, ex peregrini Praetoris EJicto , propter insignem ejus sim» 

 plicitatem , aequitätem, etinter cives llomauos quoque utiiitatem, in Urbani Edictum 

 niigrasse (09). — Kec tarnen ila semper , et pro lubitu suo , sese cives Romanos 

 peregrini poterant fingere, verum espresse addit Gajus: « Si modo justum sit » 

 « eam actionem eliam ad peregrinum extendi." Unde existimarem , bac in re mul- 

 tum ab uniuscujusque Praetoris indole, justi sensu, et edicendi ratione pependisse , 

 (quod supra quoque observavi) utrum vellet , si vel peregrinus , vel civis Romanus 

 contra peregrinum, actione , Romanis legibus constituta , agere vellet , ejusmodi iictio- 

 nem admittere , an vero minus ( 4o ). — Videtur autem ejusmodi actio, si peregrinus, 

 ficta ei civitate ageret, ulilis vocata esse; certe illud de ea fictilia actione, quae da- 

 batur contra capite deminutum, tanquam si capite deminutus non esset, constat (4i). 

 Et Sane universe quod ad üctiones attinet, quarum frequentissimus est in jure Ro- 

 mano usus, videntur eae commode explicari posse, ex Romanorum juris semel con- 

 slimti et recepti summa tenacitate, qua aliquid in facto ßngere malebant, quod 



pro- 



viclorum populorum constabant. Cf. Dlrksen ia Disp. lauJ. in Rhein. Mus. pag. 33 seqq. et alibi, 

 Unde mox eliam scripsi: praesertim adhibita caet. Jaiu vero , si eo in casu , quem indicari , i. e. si 

 aclio , tlsi praetoria , in jure gentium non habere! fundaraentum, agere veUet peregrinus, nuni fictio 

 tum fuerit necessaiia, dispulaii potest. 



(38) Inter quos v. c. Conradi 1. 1. §. 14. 



( 39 ) üade eadem actio ex jure gentium desumta , quae concessa erat Edicto Praetoris Urbani , 

 plerumque ctiam constituta fuisse videtur Edicto Praetoris peregrini. ^ Caeterum aliquando, sicuti ex 

 legibus civilibus ßoraanis, ita etiam ex Ediclo Praetoris Urbani agere, peregrinis fuisse concessum, ex 

 iis, quae hoc loco dixl , satis conslare videtur , quaravis de modo dispulari possit. Cf. nota (3?). 



(40) Dubiura aliquando mihi raovit ipsura, quo Gajus utitur , rerbum y'uiiu«. Verumtamen illud 

 DOC plane videtur huic loco incongruum , ita nimirum , ut yusfufli significet, ipsius legis Bomanae indoU 

 congruum. Verborura adeo Gaji hie est sensus, si modo id, quod lege Romana cautura est, ejus sit 

 Batura« ,. ut ad peregrinum quoque extendi possit. I^eque praeterea veteres tarn accurate justum. et 

 aequum distiugueie solebant. 



(41) Gajus lY. 385 cf. Ueffler Obs-p. 5r. 



