TCOMMENTATIO ad QüiESTIONEM JURIDICAM. 83 



cerone et Festo plus quam mamfestnm est (66). Ciceronem autem admit- 

 «ere d.suuctionem imer judicia lege et sine lege, probavit cl. Heffter, sed simul 

 observav.t, q„od ex rei natura patet, eam distinctioaem minima esse coBfandcndam, 

 cum ea quae post legem Juliam observabatur inter judicia legitima et imperio con- 

 tmenua ^67^. Jadicia autem sine lege ea yidelur intelligere Cicero, quae ex 

 aequuate, et Praetoris jurisdictlone descendunt. Unde eodem modo, ac de Gaii 

 tempore v.d.mus, aliquando tum etiam peregrinis, si agerent, vel contra eos agere- 

 tur, üctio lila fuisse necessaria , aliquando non fuisse videtur. 



Quod tandem ad seriora Gajo tempora atünet, non crediderim magnas mutatio- 

 nes, ,n peregr.norum judiciis, factas esse. Qua de ve facere non possum, quin ob- 

 servat,onam_ cl. Heffteri integram hie appon.m (68), qui : /unum addidisse 

 «sulhciat, inquu, posterioribus temporibus , legitimorum judiciorum et caeterorum 

 « paturam Ua mter se evanuisse et obliteratam esse, in corpore legum Justiniani, ut 

 « Vix ac ne yix qmdem appareat, quantum e genere legitimorum relictum sit. Carte 

 « cum haec urbe tantum concluderentur, praevaluissa necesse est imperio con.inen- 

 «Uum naturam, idque muhis modis probari potest, maxime ex exceptionibus, qui- 

 «busetiamnum utimur, et litis contestataa efr,..ctibus." Quodsi igitur judiciorum 

 .mperio cont.nentium praavaluarit natura, non .ideo, quara non etiam Justiniani 

 empöre judico agere potuarint et conveniri peregvini; quamvis facila appareat, 

 Imjusmodx causas muhe rarius debuisse incidere, cum jam omnes, in imperio Ro- 

 mano c.vitate Romana gauderent. Gui fortassa causae tribuendum, quod nuila, 

 iiac de re, m corpore juris Justinianeo ,5quod scio, occurrat mentio. Quae enim 

 ahquando tractantur de advenis , de axtaris et axtranels, caeteris (69) haec no. 

 relerenda esse ad peregrinos crediderim eo sensu, quo nos eos sumlnus, sed reyera 

 de mvibus Romanis, yerum in alia provincia degenlibus , intelligi debere. Statuarem 

 taque, etiam tum peregrinos, slve per directas, slve per utiles actiones agcre po- 

 tuissa yel conyeniri ; quod idem de exsulibus , quos supra vidimus in peregrinitatam 

 redig. , ex disertis legum yerbis constat (70). Quo eodem ex loco aliquis dubitare 

 posset, num forte etiam peregrinis, sicuti exsulibus, necessa fuerit per procuratorem 



age- 



.tufif" ?r-^»''ö' 'r '■ ""'"'■■ '^'''"' ^^' '°'''"'' '"-I"''' 1"'i"d;c!i causa es. conslitu- 



Je';"'""'" t\P-''' "• (68) Hemer obs. p ,o3. 



«m illegr" ^"'''"' "P- ''• •" ^^«' «"-- '- I. q-\uaedam horum loo«. 



< 70 ) L. ao, D. de minoribus, 



u 



