COMMENTATIO ad QUAESTIONEM THEOLOGICAM. 23 



haec scripta sint, in Gratiani Decreto. Quo lecto, peream, Valla inquit, iiisi 

 Jegendum sit secundo , hoc est, in Concilio Nicaeno , post Apostolos secundo , non 

 Symbolum secundum ^ nam Apostolorum Conciiium fuit illud Hierosolymilaniun , 

 cujus meminit Lucas (12), cum illuc Paulus et Barnabas quaestionem de cir- 

 cumcisione ex Antiochia attulissent. Statim Antonellum Cavianensem , viruin 

 inprimis eruditum, adit, quem sciebat pervetustum liabex'e Isidorum(i3). la 

 exemplari desiderato reperit scriptum, ut divinaverat , exclamatque prae gaudio : 

 O vulgus Doctorum indoctorum! AfFert Codicem ad Episcopum. VrgeUenscm. Ad- 

 miratus ille celerilatem ingenü Vallae, eique gralulatus , jubet illjm osteudeie lo- 

 cum Arcliiepiscopo Panormiiano , qui proxime Basilea ledieral, principi ea tem- 

 pestate omnium in Jure Ponlificio doctorum. Ille, ut opinabatur Valla, quod 

 semper de secundo Symbole senseral, ut erat acutus et solers, dicere , illud secundo 

 esse Adverbium, hoc est secunda vice. — Valla respoudere, cur potius Adver- 

 bium, quod raro reperitur, quam Nomen esset ; cum praesertim üdem sancti Patres 

 bis condidisse -videaiilur Symbolum, si sscundo foret Adverbium ? Itaque non dixis- 

 sem, secundo Symbolum conditum a sauctis Patribus post Apostolos, quasi prius illud 

 Apostoli condidissent, sed secundo illos condidisse, quasi prius aliquod aliud condi- 

 dissent. Praelerea locum istum I sidori, qui est controversus et dubius, nullam in 

 alterutram partem iacere fidem ; non enim de intelkclu ejus controversiam esse, sed 

 de rei veritate, utrum ab Aposlolis , an a trecentis et decem et oclo sauctis Patri- 

 bus , primum sit Symbolum conditum , quorum , prout aut hoc aut illud probatum 

 fuerit , ita verba I sidori aut in liunc aut in abum seusum accipienda esse. Quid 

 i{<itur ipse haberet a superioribus Ecclesiae docloribus de hac re traditum ? — Ille, 

 nihil recordari. —Valla, ut jani iiide, inquit, a Luca incipiamus, quomodo fieri 

 posset, ut tantam rem ille Apostolorum Actibus uou maiidarit? qua nescio an ulla 



dig- 



! {12) jict. Jpost. c.X\. 



( i3) T sidorus, ikTercafor cognominatus, Archicp'iscoipus Hispalensis , ineunte saeculo VlI lloiuit. 

 Epistolae yeterum Pünlificum Romauorum , Z>c-c;ctei'e« vulgo clictae , ejus nomine ventilaatur ; histu- 

 riae vero Ecclesiasticae Studium nos docet , eas citra onmera veritatem ei adscriplas fuisse , sed 

 Pseudo-IsUlorum, nescio quem, illas collegisse , el Isidori uomen , quo majorem Operi auclorita- 

 leni conciliaret, simulasse. (Conf. Schluck, L \. T. XXII. pag. 8.) Hoc scriptum fictitium Gratia- 

 num secutum esse Yalla bic perhibet. Scilicet Gratianus, quem vocat, Mouachus Florentinus , 

 qui saeculo XII vixit , juris canonici opus confecit, quod concordiam (seu concordantiam) diicur- 

 dantium. Canonuni iuscripsit. Vulgo Decreti nomine veuit, magnam in jure Ecclesiaslico auctorlta- 

 tem adepUim , quam diu seivavit. In hoc Opere uUvis falsa veris mixta sunt, quapropter Gralla- 

 no merito fidem historicam denegavil Valla. Vid. de Giatiano Schriick, 1.1. T. XXVII. 

 pag. 24 seqq. 



