COMMENTATIO ad QUAESTIONE.M THEOLGGICAM. 27 



minimum detraherem. Resfat, ut ex diciis dispu talionis coDsideratae meriu elH- 

 ciain , et qro melius ea decltrentur , epirrisin qualemcunque addam. 



Omnium primum Vallam fuisse, qui traditioüem velerrimara, eamque Ecclesiae 

 aBcloritale maxime confirmatam , de Symboli orlu apostolico ad veiilaiis histoiicae 

 esploralionem revocavil , sapra jam verbo monui , sed hie deiiuo observari Dieretur. 

 Mille enim et quod excurrit per annos locum. ac fidem in Ecclesia Gatliolica obti- 

 nuerat traditio illa, de cujus veritate omnibus Christi seclaloribus ita peisuasaai 

 erat, ut de ea in dubjum vocanda ne vel ullus cogitaret. In hoc igitur reruni statu 

 Valla prodit , atque in historiam Christianam libere inquirens , quo tandem funda- 

 mento traditio illa, omnium ore divcdgata, superstructa sit , sedulo scrutatur , quod 

 ejus Studium, de veri quippe amore testans, har.d exiguam mcretur laadem. Segni- 

 tiem enim, qua longa plurimi tunc temporis tenebantur, ejusmodi conatibus pro- 

 pulsavit , studiorumque ardorem excitans, Erasmo, Agricolae, aliisque inse- 

 quentium temporum Theologis, viam ad verum aerius investigacdum meliusqne 

 cognoscendum , exemplo suo aperiit. Ad haec , cum Valla Symboli Apostolicam 

 originem frustra quaesivisset , eamqne falso credi secum statuisset, dubitationes mi- 

 nime occuhavit, sedfraudis suspicionem , imo persuasionem suam, palam pronuntiare 

 non timuit. Aggreditur Clericum , quem fabulam de illa originc discipulis incutien- 

 lem audiverat , eumque rogat, ut quis talia tradiderit , declaret. Id autem cum 

 ftlonachus non posset, publicam hac de re disputationem contra quoscunque in se 

 suscepisset, nisi hoc regis cautela vetasset. Quem ob animum eo majore dignus est 

 laude , quo vehementius ea aetate furor Inquisilionis in omnes sae>iebat , qui in hae- 

 reseos eiiam levissimae suspicionem venirent. Testis sit ipse Valla. Arcessitur, 

 inquirunt, quid de Sjmbolo senüat, diraque ei, ut dicta sua ac scripta revocet , 

 minantur supplicia ; quibus ut se expediat angustiis , univei-se et impücite declarat , 

 se Ecclesiae consentire , opinionem vero non mutat: quid? quod sentenliam suam 

 uberius explicatam, chartaeqne mandatam , ad Pontificem Ronianum mitlit, ut suam 

 apud eum causam agat , atque defendal. Quae omnia si bene perpeudimus , in Val- 

 la flagrans veiitatis Studium, ex intima mentis persuasione profectum , et in senten- 

 tia propugnanda intrepidum mirabimur animum, neque singulaiis svipyeTxg et wma'ij- 

 clai laudem facile quis ei denegaverit. — Parum tamen pmestitisset, imo temerita- 

 tis culpam sibi contraxisset , nisi idoneis rationibus , quod asseruerat , evicisset. 

 Verum enim vero protulit argumenta, quibus sententiam demonstraret , varia , ea- 

 que gravissima , tarn critica et grammatica, quam historica , quorum nuUum ejus 

 jnimici refellere poluerunt. Ingeniosa profecto ac subtilis erat conjectura, de qua, 

 tut supra diximus , discrimen inter testum Gratiani et fsidori statim suspicaba- 

 «antoSl c<joo»iq3 «i'wqm- D 2 tm. 



