43 JESAIAE WILDSGHUT 



fere liistoria , quae nonaen liistoriae Bieretiir, Constantinum a puero cum palre 

 Constantio Clirisliaimm refeit, niullo eliain ante Ponlificatuin Silvestri, nt 

 Eusebius, Ecciesiasticae scriptor liistoiiae, ad quem Rufinus, non in postremis 

 doctus, in Lalinuin interprelatus , diio volumina adjecit, quorum uterque paeiio 

 Constantini temporibus fuit. Adde huc etiam testimonium Romani Pontificis , 

 qui Iiis rebus gereiidis non inlerfuit, seil praefuit , non teslis , sed auclor , non alie- 

 ni negolii , sed sui narrator. Is est Melchiades, Papa, qui proxiuiiis fuit ante 

 Silvestrum; ita alt: « Ecciesia ad hoc usque pervenit , ut non solum genles , sed 

 etiam Romani principes, <jui totius orbis monarclüam tenebant, ad fidem Christi 

 et ad fidei sacramenta concuri'erent ; e quibus vir religiosissimus C o n s tan t inu s , 

 primus fidem veiitatis patenter adeptus, linentiam dedit pei* Universum orbem sub 

 suo degentibus iniperio, non solum fieri Chrislianos, sed etiam fabricandi Ecclesias , 

 et praedia constituit iribuenda. Denique praefatus princeps dona iramensa eontu- 

 lit , et fabricam templi primae sedis beati Petri instiluit adeo, ut sedem imperia- 

 lem Telinf|ueret , et beato Pelro suisque snccessoribus profuturam concederet. " 

 Eu ! nihil Melchiades a Constantino donatuin ait , nisi palatium Lateranense 

 et praedia , de quibus Gregorjus in registro facit saepissime mentionem. Ubi 

 sunt, qui iion in dubium vocari non sinunt. Donatio Constantini valeat nee ne , 

 cum illa donatio fuerit et ante Silvestrum, et rerum tantummodo privataram ? 

 Quae res quamquam plana et aperia sit , tarnen de ipso, quod isti stolidi proferve 

 sclent, privilegio disserendum est (4/) ! " 



Quarta Declamationis parte contendit, Donalionem in Deere f /s frustra quaeri , 

 neque in liistoria Silvestri vel ulla alia reperiri. In recentioribus quidem Decre- 

 ti , quod Gratiani audit, editionibus legitur; hunc vero locum seriori demum 

 tempore illi Decreto insertum esse, ut supra nos jam monuimus, sie et Valla hoc 

 loco asserit : « Non modo (iuquit) ille , qui Gratianus videri voluit, et uon- 

 nuUa ad opus Gratiani adjecit, improbitatis aiguendus est, verum etiam insci- 

 tiae , qui opinatus est, paginam privilegii apud Gratianuui contineri , quod neque 

 docli unquam putarunt, et in vetuslissinn's quibusque codicibus Decretoruin non 

 invenilur. Et, sl quo in loco hujus rei Gratianus meminisset , duo millia loco- 

 rum in Decrslis sunt, quae ab hujus loci ßde dissenliant: quorum unus est, ubi, 

 quae superius retnli, Melchiadis verba ponuntur. Nonnulli eum , qui hoc capi- 

 tulum adjecit, ajunt vocatum Paleam, Ulcunque sit, indignissimum est credere , 

 quae ab hoc adjecta sunt, ea Decretoruin collectorem aut ignorasse , aut magni fe- 



cis • 



(47) Vid. Valla e Opp. 1. 1. pag. 772. Ib. 33. ad pg. 778. IIa. 4. 



