COM.MENTA.TIO ad QUAESTIONEM THEOLOGICAM. 47 



ris. Nee amplius boneiida tox audiatur; partes contra Ecclesiam , Ecclesia contra 

 Perusinos pugnat, vel contra Bononienses ! Non contra Christianos pugnat Ecclesia, 

 sed Papa, lila pugnat contra spiritualia nequitiae in coelestibus. — Tunc Papa et 

 dicetur et erit Patur Sanctus, Pater omnium, Paler Ecclesiae, nee bella inter Chii- 

 stiauos excilabit, sed ab aliis excitata censura Apostolica et papali majestate seda- 

 bit (5/)." 



§. 5. 



Vallae in Donationem Constantini refutandam merita. 



Ipsius Declamationis , qnod exhibui et ob oculos posui, argumentum abunde nos 

 docuit, magna fuisse in traditionem de Constantini Donatione refellendam Vall a e 

 merita. Uis igitur supersedere atque in diclis acquiescere possem. Quo lucidins 

 Tero appareat, Vall am sua scriptione historiae Ecclesiasticae pluriinuDi profuisse, 

 aliquot observationes, qyalescunque tandem, histoiico-pragraaticas addere lubet. !;i. 

 Valla, quod mininie diffiteor, omnium primus non fuit, qui Constantini Do- 

 natiooem in dubium vocavit. Esstat enim Ottonis III Imperatoris Privilegium, 

 Saec. XI ineunte Silvestro II PontiSci Komano daium (^3), quo Constan- 

 tini illud falsum et commeutitium esse declaratur. Hsec quideni Ottonis donatio 

 aeque ac illa Constantini spuria et supposititia multis videtur ( Sg ) , ab aliis 

 ■vero genuina et lide digna liabetur (60}. Utcunque sit, cei to certius est, boc 

 scriptum ante Vallae tempora jam diu exstilisse. Neque defuere vel Romae , 

 Saec. XII fere medio, qui Constantini Donationi omnem fidem denegarent (61). 

 Verum enim -vero, esto , fuerint aevo medio, quibus illa traditio fabulosa viderelur, 

 insequentibus taoien bierarcbiae inierminat^e temporibns iiidubia adeo ea visa est 

 ut plures Pontiüces Eomani, a Gregorii VII inde aelate , Donationem illam ad sla- 

 büiendam aucloritatem Ecclesiae pollticam adhiberent, quin boc, quasi fundameuto 

 nixi, in reges ac piincipes interdum süperbe et cruduJiler dominarentur. Unus 

 dunlaxat, quantum scio , Nicolaus Cusanus, Vallae fere aequalis, dedita 

 opera , Constantini Donationem oppugnavit, atque in ea se manifesta f;i)siiatis 

 argumenta reperisse palam confiteri non timuit (62}. Observandum tarnen, illutn 



post- 



{57) Vid. Vallae Opp. h 1. pag. 794 et 795. passim. 



( 5S ) Ottonis haec donatio inserta est Marq. Freheri libro, supra p. 3i cituto. 



(59) Conf. Schreck, Christi. Kirchg. T. XXIf. p. 317 seq. 



(60) Vid. Gieseler, Kirch Gesch. T. II. P. i § 20. p. 147 et i48, noL 7 et r et §. 22. p. 176. not y. 



(61 ) Vid. Gieseler, op. laud. T. II. P. a. §. 5i. p. 66. not.*. 



(62) Wie de Cusa, de Concord. Cathol. Ub.IY. c, a. ad Conc. Basti. Opp. Ed. Basil i565. 



