COMMEMTATIO ad QUAESTIONEM THEOLOGICAM. 49 



tentare stutluerunt , oleum et operam perdideiunt , eorumqne conatus acerrimi ni- 

 hil tffecerunt , nisi quod ti-aditionis falsitas eo clarius in omnium oculos incui reret. 



Novus, ecce ! rerum nascitur oi-do. Exsistit Erasraus, prodit Lutherus, incla- 

 rescunt reliqui Ecclesiae Instauratores, qui labentem Pontificis ßomani auctoritatem. 

 ftinditus eversuri videautur. Quid? quod Roma ipsa Donationem sorti suae reliii- 

 quere, quam defendere maluerit ? ßaronius enicn Cardioalis , etiamsi auctoritalem 

 PontiCciam sedulo tueretur, tarnen palam professus est ( 68), Donationem Conslan- 

 lini falsam atque commeniitiam esse , mala fide,dolo ac fraude excogitatam , ab ini- 

 postore incognito confeetam, et in Universum ita composilam, ut ad ejus autlientiaru 

 dubiam reddendam quam probandam magis conducat. Verum, ne plures proferam 

 tesles , J ob an n es A ven tinus jam antea scripserat ( 69) : « Quae de Silvestro 

 et Donatione Constantini praedicantur , ficta , falsa, inepta pugnantiaque sunt. 

 Miror exstare tam stolidos, qui credant, et tarn impudentes , qui illam defendere 

 audeant, praecipue cum etiam Pius II, Pontifex Maximus , ui commenta anilia fa- 

 bulamque inanem rideat." Ut brevis sim: eo tandem res devenit, ut nostra aetate 

 fabula se nemini probet, quam ad unum omnes traditionibus Ecclesiae Romanae 

 lidiculis adnumerant, 



Parvi haec si quis faclat, parumque laudis memisse Vallam opinetur; eum ro-« 

 gatum velim, ut denuo sibi animo proponat, Vallam nön nostris, quibus fruiniur, 

 ■vixisse temporibus j sed quatuor abliinc saeculis , undique superstitionis et barba- 

 riae caligine obseptum. Rogatum eum velim, ut diligenter secum reputet , Vallam 

 in pi'imis fuisse, qui immensam Pontificum Romanorum auctoritatem audacter ag- 

 gredi non timeret , sed et, ut alter Hercules, uno quasi ictu hydrae caput iu— 

 fiingere studeret. Quodsi recte perpendimus , magna ejus in historiam Ecclesiasti- 

 cam merita in dubium vocare, ac laudes nominisque celebritatem , qua hucusque 

 viget, detrectare verebimur. — Et haec quidem de priori disquisitionis nostrae Ca- 

 pite sufSciant. 



qui cxstant in ejus Opp. T. III. ad fin. edit. Paris. i^Tj. —Plures, qui Donationem Constantini vel 

 inipiignarunt, vfcl defenderunt, scriptores citavit Munch 1. 1. p. 96 seq. 



(68) Baronii Annal. ad Ann. 324. pag. 244. et ad Ann. iigi. p. 8a5 seq. 



( 69} Aventini Annal, ßoiorum L. II. pag. 109. Ed. Bas, 



G CAPUT 



