C0MMENTA.TIO ad QUAESTIONEM THEOLOGICAM. 5i 



praesertim et disquisitionibus historicis se dedit. Quapropter Erasmus eum lio- 

 minem Rhetoricum magis quam Theologum dicere solebat, atque in iis, quae ad 

 Tücologiam pertinent, aliquot locis ab eo se dissentire nou dissimulavit ( i )• Fer- 

 tur quidem Valla de Trinitate , de Praedestinatione , et id genus aliis Eccleslae 

 dogmalibus disputasse (2); de illis vero praeter accusationes Poggii aliorumque 

 niliil memoriae proditum est. Saltem harum Disputationum in Vallae scriplis dus« 

 quam mentio üt, et certi quid de hac re experiri frustra diu elaboravi. Spes me 

 fefellit adeo , ut paene a scribendi proposito deslitissem. Quaestionem vero mihi 

 legenti ac relegenti Facultas Theologica longiorem rei expositionem non desiJerare 

 tandem Tisa est, cum merita Vallae in Theologiam quidem, inprimis vero in 

 interpretationem N. T. conspicua, demonstranda proposuit. Hoc igilur dedita opera 

 iractandum, ülud vero leviter tantum adumbrandum erit, 



Duo in operibus Vallae exsUnt scripta, quae argumenli Philosophi , simul ad 

 Theologiam, saltem moralem, pertinere censenda sunt; quorum alterum Idcubratio- 

 nem de voluplate , seu de cero bona, alterum disquisitionem de Libero arbitrio con- 

 tinet. Videamus de utroque, forma dialogi, inter amicos habiti , adinstar Laelii 

 de amicitia apud Ciceronem, elaborato. 



§. 1. 



Vallae de voluptate , seu de vero lono , Scriptum. 



Hoc scriptum confecisse videtur, dum Papiae degeret, atque inde ad amicos Ro- 

 mae , Florentiae et alibi habitantes , misisse (3). In illo se respondisse quatuor 

 primis libris Boetii de consolatione PJiilosophiae ipse testatur (4), et scriptio- 

 nis (5) titulum et consilium bis Auetor explicat veibis : « Si quis forte ex amicis 

 gravibus ac severis hunc admiratus titulum , statim in principio constantiam meam 

 requirat, tacitusque a me postulet, quaenam insolens mihi cupido incesserit scri- 

 bendi de voluptate , cui nunquam penitus dediti fuimus , äut cerle nunquam peni- 

 tus dediti videri voluimus ; huic ego juste et amice requirenti quam primum satis- 

 factum esse et volo et debeo. Itaque sie accipiat, me a yetere quidem illo insti- 



tu- 



( i) Erasmi, Epist ad M. Dorpi'tim, quae in ejus Opp. non exstat , sed edita est ab H. v. d. 

 Hardl, iu libello pecu!. Hist. Literaria Reform, in honor. Jubilaei 1717. P. I. p. 6. 

 (ä) Vld. Schröck Ka-chg. T. XXX. p, 198, et Peignot, Dict. Grit. Liter, et Bibl T. 11. p. 173. 



(3) Conf. Vallae Jnt. in Pogg. L. IV. Opp. p. 343 et 35i, et Recrim. in Fac. L. IV. p.621. 



(4) Vid. Valla de libero Arbit. Opp. p. looo; et Schröck Kirchs- T. XVI. p. 106 seqq. 



(5) Exstat in Vallae Opp. pag. 896 — 999. 



G 2 



