56 JESAIAE WILDSGHUT ^ 



§. =. 

 Vallae Scriptum de lihero arhitrio. 



Multo m.ijöris pro re, quam traclamus, aestitnanda est altera Vallae Dispii- 

 talio de liberlale arbilrii (22). Drakenborcli suspicalur , Imnc libellum com- 

 positum ess3 in Alpliousi anla (2^), et inde missum ad Garsam, Episcopum 

 lilerdensein , ut tiluliis rofert. Utcuncfue sit, disputatlonem confcctam e,%ie, refel- 

 leiidis illis, quae de eadem materia Boetlus Lib. V de consolatlone P/iilosophiae 

 scripserat , Valla ipse testatuv {i'i). Ceterum , boc scriptum illi de vero bono 

 forma similc est, eju,-: [>ie bistoria et argumentum breviter buc redeunt: 



Veiiit die quodam Vallam visitatum Antonius Glarea, homo perliteratus et 

 Lanrentio amicissimu=. Iiiter coiifabulandum incidunt in quaestionem perdiffici- 

 lem eamque gravem de libero arhitrio, ex quo omnes bominum actiones, omne ju, 

 et iiijuriam, omne praemium et poenam , neque id in bac solum vita , verum etiam ia 

 futura pendere , Antonius contendit. Laiirentins ei adsentilur, et praeniissis 

 aliquot observatioijibus de terminis cognitioni bumanae_scriptis, se ad amicum audicn- 

 dum declarat paratum, eique se responsurum pollicetur, ea tarnen lege, ut una hac 

 quaestione tractata, nunquid praescientia Del obstet libertati arbitrü ? acquiescat, 

 nee alteram se instituturum spondeat. Qua promissione facta, Antonius rem ita 

 proponere iucipit: «Probe admones , si Dens futura providit, aliter noa potest 

 eveiiire, quam ille providerit, Veluti , si Judam praevaricaturum vidit, impossibile 

 est, huuc non praevaricari , id est, necesse est Judam praevaricari, nisi ( quod 

 absil ; ) Deum carere Providentia volumus. Hoc cum ita sit, nimirum ceusendum est, 

 genus humanum noa babere in sua potestate arbilrii libertatem. Nee de maus tan- 

 tum loquor, nam ut bis necesse est malefacere, ita bonis e contrario bene : si boni 

 tarnen malive dicendi sint , qui arbitrio carent, vel eorum actiones existimandae sint 

 reclae , aut secus, quae necessariae sunt et coactae. Atque btc, quid jam consequens 

 sit, tute vides : nam Deum vel liunc justitiae laudare , vel illum injustitiae accusare , 

 et alterum praemio afficere, alterum pocna , ut licentius dixerim , justitiae videtur 

 esse contrarium, cum antiones bominum sequantur necessario praescientiam Dei. Re- 

 linquamus igitur religionem , pietatem, sanctitatcm, ceremonias , sacrißcia ; niliil ab 

 lUo exspectemus , uullas preces adbibeamus, misericordiam Ejus omniuo non provoce- 



mus , 



(25) Reperitiir in Vallae Opp. p. 999 seqq. (2^) Vid. Drakenborch l. I. p. 8. 



( ai ) Vid Vallae Opp. p. 100«. lia. 10 seqq ; et de Boetio, ejusque scn[)ti3 coaf. Schrück 

 Kirclig. T. X\I. pag. 99 — 120. 



