COMMEXT.VTIO AD QU.VESTIONE'M THEOLOGICVM. 61 



R«ligione Christiana doctrinae , comniuiii consensu veri Theotogi proütentur {"5). — 

 Rtagnam qvioqiie hac in le laudem sibi comparavit Valla opere peculiari, ciii liui- \^ 

 Ins: in Nocuin Testamentum ex diversorum utriusque linguae Codicum collnlione-! 

 ^ nnotation.es (56). Hoc scripUim cum adhuc Neapoli esset componere adorsiis 

 est (Ji/), sed Romae demum ad finem perduxit et limaviu Manuscriptum quidem 

 »micis suis, et ipsiNicolao V, legendum misit, eorum vero precibus, ut illud ede- 

 ret , non anr.uit (53). Hinc satis diu post Vallae obilum latuit ; donec tandeni 

 Erasmus, cui aliquo casu contigit xvriypxCpov reperire , ejus edilionem curavit. 

 Sic enirn in praefatione , quam operi adjecit (59), scribit: « Aestate superiore, cum. 

 in pervetusta quapiam Bibliotheca venarer , ( nuUus enirn in saUubus venatu; jucuii- 

 dior ) forte in casses meos iucidit praeda neutiquam vulgaris, Lauren tii Vallae 

 in N. 1\ Annotation Hanc illico studiosis omnibus impertire mecum constitui, 

 videlicet iDgenerosum esse ratus , quod venando nactus essem, id sohim me ac taci- 

 tum devorare , elc. (4o)." Quanli autem Erasmus has Vall ae Annotationes fe- 

 cerit , cum ex prooemio memorato patet , in quo testatur , cum mira sagacitate INo- 

 ■vum omne Testamentum excussisse; tum ex ejus epistola, ad Martinum Dorpium 

 scripta, cum suas in N. Test, annotationes in lucem ederet (4]), k Ipse sciebam , 

 (inquit) Laurentium Val-lam ante iios hoc laboris occupasse , quippe cujus 

 Annotationes primus curaiim evulgandas. Equidem Yallam plurima laude dignum 

 arbitror , qui hac diligenlia sit usus in Sacris Literis, ut Graeca cum Latinis confer- 

 ret : qnamquam ab hoc aliquot locis disseniio', praesertim in his , quae ad rem 

 Theologicam pertinent»." 



Ve« 



(35) Nuperrime hoc denuo testati sunt Ctar. van Hengel, in Orat. de Gramm. S. Ziter. inter- 

 pretat, [Lugd. 1827.) et Clar. des Amorie v. d. Hoeven, in Oral, de Germano Theologo , Literar. 

 S. interprele. {Amst. 1827.) 



(36) Exstant ia Vallae Opp. ed. laud. pag. 801 seqq., nee non Bibliis Critieis insertae sunt. 

 {37) Tid. Vallae Ant.in Pogg. L.IV. Opp. pag. 342, coW, Annoi. in Raudensera, Oft", pag- 4"- 

 (38) Vid. Valla 1. 1. L. I. Opp. pag. 270. et L.IV. Opp. pag. 339, 34o. Plur» de hujus Scripti 



historia coUegit Drakenborch 1, 1. pag. 23, 24. 



(89) Haec Praefalio eplstolica reperitur etiam in Erasmi Opp. T. III. P. i Ep. io3. p 97. 



(4o) Vallae Annotationum in IN. Test, editio prima prodiit Parisiis, ann. i5o5, cura Erasmi. 

 Alteram, eraendatara et nolis adauctam , dedit JaC. Revius, Amstelod. i63o , quae quoque inserta 

 est Critieis Sacris, Tom. V. De hoc libro bonae frugis pleno cousuli merenlur R. Simon, Histoire 

 Critique des Versions da N. Test. Chap. »i. ooU. Chap. 12. et Meyer, Geschichte der Schrijt- 

 ErMärung. Annotationes Vallae in N. Test, admodura etiam commendavit Cl. lleringa in Belgic» 

 Tcrsione libri Saileri, cui tilulu»: Uitlegkunde des Bijbels. 



(40 Von der Hardt LL P.I.p.6. 



H 5 



