03 JESAIAE WlLDSCliUT 



Verum eiiim vero , ut Vallae in Literis S. explicaiidis mei'iia Lene (lijiiflicemus ,■ 

 priino de iuter|)ielaiidi lalione, illis leuipoiibus u>itata , quaedaiii obseivabo; dein~ 

 de sigillaüm exeuiplis , ex ejus Auuul,alioui,bus petitis, dicta detuouslrabo. 



s. 1. 



Status interpretationis Sacrae aetate Vallae, ejusque in 

 harte rem merila. 



Sludia cxegetica ante Sacra instanrata (42) a Tbeologis non colebanlur, quin ea 

 vili pendebant plevique Clerici. Carebant praeterea medio, quod dicitur, pevo Hq- 

 guarum , quil)us Ijilerae Sacrae conscriptae sunt, notitiä , neque etiani a renalis inde 

 literis iis cognoscendJs adeo opeiain navabant : quod prohibebat Patrum et Concilio- 

 rum superstiiiosa \eneratio, sea Ecciesiae , quae dicitur, auctoritas falli nescia« 

 Doctriiiae scilicct Christianae capita deüuita erant, et, legum Persarum Medonirnque 

 ad instar , imnnitabilia babebaiilur. Ad normam interpretationis, ul vocaDt, Vulga- 

 iae, etiamsi barbarismis scaleret pluraque in ea sensu apto carerent, omnia dijudi- 

 cabanlur, vel potius absque judicio certa et indubia credebaiilur. Linguarum Orien- 

 talium et Graecarnm Studium negligebatur piorsus , et esiguus admoilum in Ecclesia 

 aeque Orientali atque Occidenlali erat virorum eruditorum numerus. Interpretcs ergo 

 Librorum divorum probali reperiebantur paene nulli ; quin perpauci, qui in corum 

 interpretationem vel incumberent. Itaqne in Codice Sacro esplicaiido presso pede 

 sfcfjuebantur Augustinum et Gregorium Magüum, ycl sophismatibus scholas- 

 ticis ac somiiüs niyslicis, quae in Literas Sacras ubivis inferebatitur , plus delrimenli 

 certe, quam emoliimenli , studiis exegelicis aiFerebant. Suo saue prclio aeslimanda 

 siwit opera Tliomae Aquiiiaiis, qui saeculo XllI , et magis etiam, ne plures 

 citem , Nicolai a Lyra, qui saecuio XIV \ixil ; de quo vuigatum est dictum: 

 ISisi Lyra lyrassef , Lutlierus non saUasset. Non aulem vereor , ut illorum tue- 

 rita patvi nimis faciam , eos Literarum Sacrarum interpreiationi parum profuisse 

 coritendens. ! , r, 



Saeculo demum XV profugi ex imperio Byrantino Graeci in Ilalia primum, 

 mox in aliis etiam Üccideuiis regionibus , scienliarum boiiaruni Studium excitantes , 

 ad meliorem Codicis Sacri interpretandi modum viam pararuut. Ilis vero praeivit, 

 ne Petrarcham aliosque sludiorum bumaniorum iautores aequales neminem , Lau- 



rentius Valla, cum Literarum poliiiorum insiaurator celebratissiuius , tum iuier- 



' . ^ • f'*if' . 



(42) CS. quae c?e lioc arf>nn>ento notarnnt Hose nm 11 1 1er, JTist. inicrpref. L.'br. S. in Eccles. 

 Clirisl. P, V. el Y]jey, Gdsch. der C/irist. i-VA- in de itWe Eetiw , Vol. V. [mg. 3o4 seqtj. 



