COMMENTATIO ad QUAESTIONEM THEOLOGICA.'^l. 65 



pretalionis Sacrae cultor eximius. Is igilar primiis novam et uaice veram Litarai S. 

 ti-dCUadi Tiain ingressus est, et quid sit , G-rammaiice iaterjjretari , doßiiit. V^;- 

 luin ad Vallae iu iuterpretatioaeui S. Literariim merita rite aestimaiida , ia eo prau- 

 sei'tiin aetalis, qua visit, ratio miniuie negligenda est. luiquam eaiai sie, cuta stu- 

 diis recentiorum laterpieturn labores ejus Comparare, utpote ciii praesto non fuei'uat 

 admioicula, quae serior atttilit aetas. Hitic ejus perlügere amiütationes , /^jjvsTjyä; 

 sonantes , taedium facit. Praeterea iu multa tniuus vere observata iucldimus. 

 Saepius porio , dictionis Ilebraeo - Graecae inseitig , siguitioatioaem vei'boi'um pio- 

 priaai negliglt, rel etiam minutias sectatur. Haud raro item curta , qna usus est, 

 Codicum fuppellectiJi lectioiiein , quasi meliorem, receptae praetulit , quam dein Je 

 Critici sagaciores meiito lejecerunt. Nonnnnquam etiam. majorls momeuti variantes 

 sicco, ut ajunt, pede transit. Nequaquain ergo, quoad Grammaticam , Grotio 

 aliisque melioris notae serioruin teinporura luteipretibus , nee, quoid Ctiticam , 

 Wetsteuio et post baue celeberrimis aetatis uostrae Criticis aequiparaudus ust. 



Magnain nibilominus Valla etiam nunc ob eruditioiiem et ingenü acimea mere- 

 tur laudem. Id autem ioprimis egit , ut Versionem Lalinam cum Codijibus Grae- 

 cis conferret, lectione Vera restituenda atque interpretatioue manca emendanda 

 texlum a viliis purgaret (45), et generatim ad Literas S. explicandas linguarum ve- 

 terum notiiiam- et studinm requiri , oslenderet. In bis igilur viam monstravit aliis, 

 iisque quod imitaientur exemplo fuit. Quo exemplo ad simile quid tentandum 

 Erasmum excitavit , qui quidem bic iliic Vallae interpretationem castigavit et 

 emendavit , saepissime vero presso eum pede secutus et baud raro ipsius verbis 

 usus est (44). 



His ilaque aequo judicio perpensis, Valla verae interpretationis merito parens ha- 

 betur, utpote qui aequalibus suis longe anteceliuit, et posteris verum, quo progre- 

 diendum sit, tramitem moustravit. Quid plura ? ubi rerum testimouia adsunt, uon 



(43) Codices, quibus Valla usus est, Wetstenio sunt n. 82. Usus antera est non taatum 

 TetusUoribus L:ilinis, sed et Graecis. Eleniin in anDOt. ad Maltb. XX VII: sä :n;nbit: atres Codices 

 Latinos et tolidem. Graecos habeo , cum haec cu npono , et nonniiiiijitam alias Codices comulo ; " et 

 ad Job. VII: 59 ait: «Septem Giaeca exemplaria legi, in rjaorum singulis ita scriptum est. " Tu 

 hoc vero Codicum Graecorum nuiuero Vall.un eirasse , Wetstenius suspicalur , cum ex anuot. 

 ad Juli. XVIII : 28 pateat, illum tolidem Latinos possedisse. Sed qui et quales Uli Codices fuenut, 

 et ubi terrarura nunc lataant , incertum est. Islud tarnen observavi, (sunt verba Wetstenii) 

 lectiones Vallae a veteribus Codicibus dissenlire , cum novis aulom nuperisque cougiuere, Conf. 

 Weist ein , Nov. Test. Gracc, in Prolegom. ad num. 82. Codd. Grnec. Evangg. Junior. 



(44) S. F, N. Mori super HernieneuLica N, T, Acroases AcaUemicae, ed- «6 Eicbs tii dt , pag. 

 484. et Ypey, Op. laud. Yol, XII. pag. 54i. 



