64 J E S A I A E W I L D S G II U T 



opus est verbis. A^edura exempla te.stenlur! A.liffuot melioris interpretaiiotiis spe- 

 cimina ex Vallae Annotatioiiibiis jam exhibuerunt Rosenmnllerus (4 'S) et 

 Schröckius (46), quae vero perpauca snut. Siquidem autum (Jaaeslio propo- 

 sita requirit, ut inprimis merha Vallae in N. Test, interpietalioneni investigeutur , 

 primo de indiistria ex JVIattliaei Evangelio exenipla ciirae tarn crllicae quam ^ram- 

 maticae colligam; deinde ceteros No.i Foederis libros historicoi bic ilüc evülvaui ; 

 tandeni yeWq^aa. Apostolorum scripta passim percurram , ut de Vallae interpretandi 

 ratioue genuina ac liberaliori coiistet: in siugulis Versionem Fuh^atam et Vallae 

 annotationes mter se et cum Erasmi observaLioiiibua coniparalurus. 



§. 2. 



Exempla ex iaterpretalione Ei>angelii Matthaei colleclaf cum 

 JOritica tum Grammatica. 



I. Plura in E f angeli um Mutthaei aniiotationibus iosnnt specimina, quae Val- 

 lam aliquot Codices Graecos cum versioiie , quae dicitur Val^ata, comparasse , pro 

 aetatis ratione artem Criticam sedulo adblbuisse , et ad illam testum depravatum 

 correxisse, testantur. Exemplo sint : 



Mattb. V: 22. Vulgata: « Omnis qui irascitur fralri suo." Valla: « Melius ü 

 Codices, qui sine causa babent , ut sit : qui irascitur fratri suo sine causa» 

 Quam lectiouem Griesbachius retinuit. 



MatiVi. VI : i3. Vulg. : « Et ne nos inäucas in tentationem , sed lihera nos a 

 Tnalo." Valla: « lllud vero qua ratione niti potest, quod bouam partem Orationis 

 Dominicae decurtavimus: quia tuum est regnum." etc. Ad haecErasmus: non 

 est, inquit , cur L. Valla stomachetur , bonam Orationis Duminicae partem fuisse 

 dscurtatam. Magis taxanda fuerat illorum temeritas , qui non veriti sint , tarn Divi- 

 nae prciationi suas nugas assuere. — Posteriores Crilici baec verba parlter e textu 

 ejecerunt ( ^7 ]. 



Matlb. Vi: 25. Vulg.: « Ne soUiciti sitis animae vestrae , quid mnnducetis." 

 Valla: « Decst apud nos et quid bibatis. Sed quia potus utique aquae sollici- 

 tudinem non requirit , ideo visum est aliquibus satis esse , ut dicatiir s ne soUiciti 



si~ 



(45) RosenmuUer, Hist. Interpret, tibr. S. in Eccles. Christ. P. V. pag. 33 1 seq. 



(46) Schräck, Chr. Kirch. Gesch. T. XXtlY. pag. 90 seq. 



(47) Eadem haec observalio valet de locis Matth. XV : 8. XVIU: 35. XIX: 17. et XXIII: 8, quae, 

 ne lüugior siia, veibu hic notasse suQlcUt. 



