10 G, C. B. S U R I N G A R 



bcne valerc, omnia autem circnm scse in gyrum agitari, ant singnla , qnac 

 videat, confluere atqiie misceri: aliiim, qiii ictei'o morbo Jaborat, aflir- 

 mantcm tibi, omnia, quac ocnlis kistrct , flavo colore tincta esse: alinm 

 deniqnc muscas aut nebulas captantcm , quas ante oculuna hacrerc sibi habQt 

 pcrsunsum. 



Naturae autem dona Artis auxilio acuantur et perficiantar. Pracclara 

 dno hic Ars habet praesldia, usiim atque doctrinam. Doctrina potissimum 

 discinins , quid, quo modo, quando per sensus explorare oporteat, et quid 

 ex iliis, quae viderimus, discerc liceat. Usui aut exercitationi habitiim prae- 

 cipuc dcbemus bene recteque videndi et explorandi. Si quis v. c. oculis me- 

 tialur distantiam, ut fossam transjiciat saltu, iilud exercitationi magis quam 

 doctrinae tribuendum censebis : si quem contra e sola aegrotantis facie, in 

 interioribus delitescentem morbum divinare audias, id non tantuni ad usum 

 sed ad doctrinam etiam refcrendam putabis. Sensus igitur. qui a natura in- 

 tcgri sunt et bene valentcs , simul sine doctrina et usu exercitati , cum ut 

 facilius , tum ut accuratius atque imelius corum auxilio observemus et ab iis 

 ne dicipi nos patiamur. Neque tarnen , si de sensuum exercitatione sermo 

 est, qaaestio esse debet, quam diu et quam multa videris, sed quam accu- 

 rate et quam multum res expluraveris. Parum igitur interest, utrum in 

 arte consenueris, si per vitam longam pedes magis quam oculos exercita- 

 vcris , et si senex juvenilem habeas experientiam atque doctrinam. Utrum-; 

 que autem sensus acuendi et perficiendi auxilium eo magis necessarium est , 

 quo certius sciamus, hominem carere naturali illa ortis peritia, qua pleraquc 

 animalia cxcellunt , quamquc in eorum habilaculis , nidis , subtilibus telis 

 aliisqnc miramur, Arleni igitur, quae animalibus ingeneratur, et qua, sine 

 experientia aut eruditione , adeo non raro praestant, ut primum quod in- 

 stituunt, experimentum praeclarum simul arts specimen dici mereatur, ia 

 homine, cui ralionis usum atque sensus praestantissimo, alacres, fideles et 

 acerrimos rationis speculatores , Naturae Auetor concessit, doctrinae eS exer- 

 citaiionis fructum esse oportet. 



Siugulos vero sensus exercitatione et arte perfici possc , non solum Medici 

 tloccnt, qui observandi et exploi'andi celeritate, acumine et diligentia excel- 

 Innt, verum etiam homines quam plurimi alii, qiii hunc illumve seusum in. 

 priniis perficiunt et in arte sua merito celebrantur; pictores, astronomi, nau- 



tae: 



