O R A T I O, 5 



coPERNicrs. Exinde vldemus, Dogmatis desideriura, quod vetustate sanc- 

 tura faciimt, adeo oculos obc-aecare, ut, ipsa veritate dacti , nos errare pu- 

 tcmus, eamque non prius agnoscamus, quam consuetudine coacti eara diutius 

 ncgligere non possumus. Planetas EilipsiLus velii , nec cogitavit hippar- 

 CHus n€C PTOLEMAEUs; iisquc non alium motum nisi uniformem et circu- 

 larem esse posse, vuigaris fuit Iiac aetate opinio: immo plurimi excogita- 

 banlur Epicycli, rerum naturae minus congruentes, ut tali artificio possent 

 irregularia , uti videbantur , Pliaenoraena motiis Solis et Lunae explicari. 

 Daemones motus coelestes moderari dicebantur : et cupide tale systema am- 

 plectebantur , quod nisi claram , at facilem tamen , rerum cognitionem homi- 

 nes docere videbatur. Si omnes illos errores eamqne quasi luctam cum in- 

 genio liumano nobis repracsentamus et vetustioris acvi notitiam comparaauis 

 cum ea cognitione , quam divina liuc ingenii , Viri iramortalis newtoni, 

 jllico illustravit : videraus auxilia , quibus ad verara ccrtamque coguitionem 

 perveniaraus , non longe a nobis abesse , et viros , ceteroquin ingeniosissimos 

 ea tamen per multa saecula neglexisse. 



Si praecipua ex bistoria Astronomiae loca attente contemplamur , hacc nos 

 docent , qua ratione Dogma quoddam acerriuius esse possit ingenii humani 

 hostis , utpote illud a veritatis cognitione abducens. Praecipue illud vitium 

 exinde oritur, quod homines Dogmaticam perdite amant. Potest autem ejus- 

 modi Dogma Verura esse, altamcn illud verum haberi non hcet, priusquam 

 sit argumentis probatum et oppositam dogmatis scntentiam absui'dam esse 

 apparuerit: quali examine nondum instituto, temerius agimt, qui illud Dog- 

 ma , ut vcrum sequuntur. Si autem verum est , Dogmatis virtiitibus caret ; 

 si autera ambiguum et incertura , non alio quara Hypotheseos nouiine dici rae- 

 retur , qua , in veritate investiganda , utimur. 



Saepius, A. E., cogitare soleo ingenii humani sortem. Incerta dubitalio illiid 

 vexat, viget aulcm vcritatis cognitione. Ille autera noscendi amor ejusdem 

 iilius ingenii vii'es saepissime infirmas reddiL Equi eifreuati instar provolant 

 homines pcr viam , quae ducit ad errorum nemora: et mala , quae exinde 

 orta houiinum societatem obruerimt, historia gentium non atramento sed 

 cruore notat! Quaeritis forsan, quac tandem ejus rei sit causa? Duas eas- 

 que praecipuas vobis in memoriara revocare liccat. Ratio docere vidctur et 

 confirmanl Disciplinarura Physicarum incrementa , esse limitem quemdam in 



A 3 re- 



