• O R A T I O. g 



Cteleberrimus , primns explicuit et tantam in Philosophia rerum conversionem 

 effecit, ut pleraque veterum Physicorum placita falsa esse doceret. Sed vir 

 iile magnus , diserto exemplo primus indicavit csse quidem Philosophiam 

 qitoadscopumspectat, reriim Divinaruin et Hamanarum, causarumque 

 qaibushae res coMinentur scientiam: verum ( ut paulo accuratius, quid 

 sit Philosophia, definiatur et hac definitione certior via indicetur, qua ad 

 Philosophiae scopum pervenire licet) docuit practerea Philosophus Anglus , 

 eam revcra csse artem sive methodumqua, veliU instrumento, indagamus, 

 quid verum sit ? quid vero falsum ? ita ut utilem exinde notitiam accipia- 

 mus, vera a faisis secernendi; et sic, quod praecipuum est, discamus, qui- 

 nam sint limites , qui ea comprehendant , quae scire possumus et excludant 

 ea , quae natura , pro tcnui inteiiigendi facultate , nobis subripuit. 



Naturamatcrieicujuscunque corporis probe cognita, et opinionibus de vera 

 cjus indole ipsis observationibus plane contirmatis, primo loco necesse esse 

 judicabant, quod illud principium constitueretur : materiam uniuscujusque 

 corporis inertem esse , attjue sua natura tam perfecte inanimatam , ut 

 nec ullius corporis quies velmotus , nec inlerna constitutio nec externa 

 facies et figura, sua sponte, mutetur .■ et hoc principium, ulterioribus 

 obscrvationibus et experientia , ab omni parte, magis magisque comproba- 

 tum, quin prima sit natiirae lcx eamque ob causam pruiceps Disciplinarum 

 ■Physicarum fundamentum habeatur , nemo , hac aetate , dubitat. 

 f ..Attamen inertiam, qua corpoi^a inter inanimata collocantur, veluti quan- 

 dam in iis insitam vim resistcntiae Physici recte considerant; quippe quae 

 in-ertia viribus in corpora agentibus eo niagis (exacla scilicet rationej resistit, 

 iquo piuribus particulis corpora sint compositu. Agit igitur haec resistentia 

 tantummodo et tanidiu, donec corporis status quacumque aliena vi omnjno 

 sit mutatus. 



Si porro , sive pressioncs , sive corporum motns attente obscrvamus , 

 exinde ad illam conclusionem cogimur, aut unam vim singnlarem aut plurium 

 conjnnctioneiu adesse , qua , sive mutatio corporis, sive iranslatio efficitiir. 

 Exinde et aliud principiuin , licet experientia imperitis non plane vidcatur 

 conrvrmatum , ratione duce, percipi potest; scilicet exactam rationem esse 

 inter intensitatem cujuscunque vis , in quodcumque corpiis agentis et inter 

 elFectum , id cst , sive pressioucm , sive quantitatcm niotus corjwris moti. 

 coiiO B Sic 



