O R A T I O. 



11 



t^tros jam Physices studia fecerunt, progressus nos docent, praeter vim 

 resistentiae, cui omnia, quotquot novimus corpora, obnoxia sunt et multas 

 alias iisesse vires insitas et {ut ita dicam) innatas, quas scilicet nominant 

 attractionem , repulsionem, elasticitatem , atomorum m corporibus cohaesio- 

 nem, vim expansionis fluidorum aeriformium, vim electricam et magneticam. 

 Sunt praeterea et multae aliae vires inter elementa corporum , quae minimo 

 intervallo etfere contactu agunt; attractiones nempe, quas Chemici affinita- 

 lcs vocant, Occurrit etiam vis illa vitalis , qua piantae ct animantia crescunt 

 .etvivunt; multaeque aliae, qnae forsitan in tenebris nobis reconditae , ne- 

 dum observatae sunt, Illam autem doctrinam , minime conjecturis , sed mul- 

 ita experientia atque disquisitione firmiter constitutam , si amplectamur , nos 

 illis medii acvi Sophisds assentire videmur , quos nostri Philosoplii merito tara 

 acrit^r rcprehenderunt , qui omnia naturae Phaenomena ex occultis viribus 

 et facultatibus , sed quas illi fmgerent, tam leviter explicarunt. His Sopliistis 

 conccdimus, vires vere occultas corporum particulis inesse; sed quaevires, 

 -quales sint et quomodo in materiam agant, nos penitus ignorare confitendum 

 est ; attamen discrimen illos Sophistas inter et hujus aetatis Philosophos unice 

 innaturae legibus recte explicandis situm est. Illi enim sophismatibus omnia 

 ,explicaj'e studebant; hi natura duce, ex ipsis observationibus et experimen- 

 Jis sapienter institutis, leges, quae Phaenomena rcgnnt, indagare conantiu-. 

 Quibus sententiis invicem comparatis, mter errores saepius aliquid veri la- 

 tere videmus; scihcet notiones , quas scnsns internus nos docct ; quas, si 

 quisveras esse non agnosceret, quid, quaeso, in vita hominis verum? qnid 

 certum exsisterct? 



Id autem quod diximus de illis viriJjns , qaas corporum particuiis inesse 

 memoravimus, et quas ipsa ratio nos docet, huc redit : Sapiens cjuoddam 

 KHumen eas his partictdis dedisse, iisque viribus quasdam normas 

 praescribere , <i quibus, sua sponte , nunquam deflectere possant. Sic 

 iuminis radios a legibus reflexionis, refractionis , ejus in colores dccomposi- 

 tionis et admirandae polarisationis nupcr detcctae , numquam vel ne aliqnan- 

 lulum quidem recedcre deprehendimus. lisdem particulis eidcmque snbstan- 

 tiae eadem sunt Phaenomcna, quae, ct quod maximc quidem est miran- 

 dum, secundum eosdcm numeros easdemquc rationes , omni tempore sese 

 nobis offiirunt, Quamcumque Crystalli Yslandici specicm inlucamur, hace 



B 2 idcm 



