«2 JACOEI DE GELDER 



idem sempor dnplicis refractionis Phacnomenon nobis repraesentat : quod ali- 

 cui corpori semel propriuni csse comperimns, quas vircs in eo semel obser- 

 vnvimus , eas, eodem numcro, tenipore , loco, eadomque ratione semper 

 casdem esse experimur. lisdem Clicmicorum opcrationibus eadcm siintPhae- 

 nomcna ; cryslailorum forma nunqimm mutatur; ct qnot ct quanta plunta- 

 rum et aniuiantium gencra intueauiur , unam omnibus esse procrcationis 

 vira videmus , eandem vitam atque oninium formam et indolem Numen 

 quoddam Provideus conservare vidctur. Si denirpie coclum et coeleslia con- 

 tcmpleuuir, in iis cundem stmpcr ordiiiem, atque cursus arte dimcnsos con- 

 spicimus, Quds igitur tam audax foret et ineptus , qui non viderct , ea omnia 

 Numine pi'acstantissimac mentis sic instituta esse et modcrari? Et hoc magis 

 porspicuuui NEWTONi invontione redditur! Si enim hanc mundi partem , 

 quamsystema solai-e nominant, magis alLcntc intueamiir , hic vidcnius planotas-, 

 tura primarios , quara secundarios , gravitatis sive attractionis vi pracditos 

 cssfi, eosque, gravitate cum vi primordiali (venia sitvcrbo) conjunct», quae 

 scmel in immensis illis corporibus impressa cst, in orbitis cllipticis retineri 

 atque circa solem circumvolvi, et (quod niaximi est momenti) hanc attrac- 

 tionis vim legem rationis directae massarum et inversac quadratorum dislan- 

 tiarura sequi. Neque liaec newtoni doctrina probabilis opinio vidctur; sed 

 doctriuam omnibus Phacnomenis , ne vel iis cxceptis , quae eam antea labe- 

 factare videbantur , confirmatam atque ab omni parte probatam. 



Mirum fortassis alicui Vestrum videatur , A. A. , nos Icgcs quae coclestia 

 modcrantm", tam accurate invenisse, cum leges quas vires, in corpora tep- 

 rcstria agontos, scquuntur, humani ingenii acunicn adhuc fngore vidcantur? 

 Cessat vcro iila admiratioj si considci^cmus vim , quae varios corporum motus 

 in systemate planetarum regit , unam esse. Ita convincimur , quacstionem 

 Icgis attractionis inveniendae inter omnes simplicissimam esse , eamque ob 

 causam optimum praebuisse exemplum, quo discimus , qua tandem ratiorhe 

 lcges naturae sint inquirendac? Sed plures vu-cs si una agunt, Phaenome-» 

 na, quorum causae sunt , difficilius explicantur, quae Phaenomena ora- 

 nium virium intensitate, pro loco, ettempore, detcrminantur. Verum enim 

 vero ex cjusmodi Phaenomcnis singulas leges deduccre nimis est difficile pro 

 ingcnii hamani tcnuitate ; praesertim cum ars Analytica, qua illud utitur, huc 

 usque udco cst iuiperfecta, ut gravem illani disquisitioncm noudum sustineat; 



ta- 



