l8 JACOBI DE GELDER 



tractionis, sed imprimis etiam Vi Priraordiali opus faerit, ad plane- 

 tariim motus ac constantem eorum systematis firmitatem recLe ex- 

 pUcandam. 



Finganius, Muiido ncdum in Iioc ordine constituto, qucndam ingcntiuai 

 massarum numerum, vi inertiae pracditarum , in spalio indefinito adessej ac 

 ponamus , earum particulas nullam vim , praeter illam inertiae , habere : tali 

 casu, necesse cst, eas massas vcl cjuiescere vcl movci'i. Ponamus primo, 

 immensas illasmassas, magnis inviccm intervallis remolas j omnes quicscere: 

 hae omni vi attractionis privatae, quicsccre pcrgcnt. Jam concipiamus vim 

 attractionis , uno ictu , his corporibus oriri ; cxinde manifesto sequeretur, 

 easmassas, brevi temporis spatio, in unam coalesccre debere , ita ut ora- 

 nia corpora in Chaos tandem abircnt. Ut vis attractionis , quae circa ingens 

 corpus agit , cetcra corpora atlrahcns , ea circumagat, opus est, ut haec 

 omnia , in plagas sive directiones quasdam , exlra centrum progredientes ," 

 semel ac uno ictu , impulsionem accipiant , qua una cum attractione con- 

 jancta, haec omnia corpora in ellipsibus dcterminatis moveantur ; quarum 

 majorcs axes et exccntricitates pendent ab intensitate vis impulsionis. Vos, 

 A. A. , hac explicatione observare velim, lianc vim impulsionis inter et at- 

 tractionis magnum esse discrimen ; scilicet illam aliquandiu semel et uno 

 ictu planetis ortam esse, ita ut non amplius in iis agat, atque nihil aliud effe- 

 cerit, quara planetas , vi gravitatis destitutos, in recta uniformiter moverij 

 haec contra non intermissa agit in planetas , varia intensitate , quam lex com- 

 memorata regit. Sic vis , semel planetis quasi impressa , sustinet vira quam 

 Mechanici tangcntialcm nominant. Vis attractionis planetas semper ad Solem 

 cogit, jta ut duarura viriura conjunctione oranis planetarum raotus nas- 

 catur. 



Jara quaeratis , quae sit causa hnjus vis irapulsionis, quae , scmel et uno 

 ictu, cgit? Qui naturam ex ipsa natura explicare student, raultum operae el 

 laboris posuerunt, qui hanc causara naturae Phaenomenis explicent. Inter 

 eos (ut tantura clarissimos memorem) buffonus voluit, planetas e cometa- 

 rum cum Sole conflictu , quo ingentcs raateriei massae e Sole projicerentur, 

 ortas essej et laplacius conjectura voluit , Solis atmosphaeram ardenti 

 calore, ante immensum sacculorum numcrura, vehementer fuisse dilatatam, 

 c cujus superficie, atmosphaera pedetentim refrigerata, planetae ortae fuis» 



sent: 



