RfiSPONSIO AD QUAESTIONEM THEOLOGICAM, 17 



scire me fateor, qud ratione Alcuinus, qui nullam ansara haberet, cur regi adularetur 

 Utteris ad eum missis , eximio verborum ornatu , pietatem illius laudet , in Saxonibus 

 Christo subjiciendis praestitam ac manifestatam. Plane oppositum sibi judicium de 

 his Caroli facinoribus Alcuinus, aequalis ejus, tulit ac nostro aevo Gibbonus CO. 

 llle quidem sibi regem videre videtur , pro Jesu Christi tribunale stantem, stipatum Saxo» 

 nibus et gentibus, quascunque alias divinae doctrinae luce collustrarat. Quae omnes bea- 

 titudinis mercedi augendae inservirent. Gibbonus contra quatuor mille et quingentos 

 Saxones cogitat, qui eodem in loco capite truncati, aliquid afferant adversus Caroli 

 justitiam et humanitatem. Qui quidem utrique viri videant, quid judicarint. Nos vero 

 caussam Caroli tribunali illi cognoscendam deferaraus 1 



Ex omnibus, quae a rege Francorum facta sum, ad Christianismum in Saxonid servandum, 

 maxime in censum venit legum collectio, quam, quo quidem anno , non constat, devicds 

 incolis dedit(2). Hujus severitatera et crudelitatem multi vehementissime vituperave- 

 runt ( 3). At vero, si dicam, quod sentio, praejudicatis opinionibus se couimoveri 

 passi sunt. Qui rationem temporis , loci , conditionis ac naturae rerum obliviscatur , 

 hunc non magnopere miror , corripere Carolum , condemnare , exsecrari eum , qui vim 

 sacris aedibus vel levissimam illatam supplicio capitis puniri jubeat. Sed ut aequum istis 

 de legibus feratur judicium , videtur omnino tenendum esse , Carolo , quum in eo esset , 

 ut , quod ceperat , consilium , Saxones ad fidem Christo dandam perducendi , id ad exitum 

 ferret atque perficeret , omni operl enitendum fuisse , ut residuas superstitionura avita- 

 rum particulas, vel tenuissimas etiam, penitus exsecaret atque evelleret, itique caveret 

 ne illae pedetentim denuo increscerent vetusque malum revocarent. Sic attente conside- 

 rata rerum conditione, aliter non fieri posse videtur, quin CaroliMagni, Iiac in re, 

 agendi laiionem, si minus laudemus, certe jion valde abhorreamus, 



Aedibus sacris eximium conciliare honorem et reverentiam studuit. Nempe sciebat, 

 >iuanti ad suspiciendam ipsam reiigionem faciat templorum veneratio. Igitur adversus 

 illas non solum eamdem adhiberi reverentiam voluit , quam antea Deorum falsorum locis 

 sacris tribuerant, sed illas etiam majori veneratione coli jussit. Propterea capitis dara- 

 nabatur, qui per vim intraret ecclesiam , per vim aut furtim inde quicquam auferret, 

 denique qui igne eam cremaret, Quorura variorum criminum reos eadem edque maximi 

 poena afficiens, probe perspiciebat , culpam eorum non tam quidem in ipso damno, quam 

 ^otuis in 'vi, per damnum illata , sitam esse, hanc esse documentum impietatis rigidissime 



re- 



( I ) Decline and faH of the Rnm. Emp. t. VI. p. 217. Alcuni ep. 14. ap. Boiq. p. 6i3. 

 X2) Baluzii Capitt. t I. p. 250. Mansi 1, 1. t. Xlll. p. 991. 



(3) Gibbon 1. I. p. 218. ScUruckli, I. 1. p. 216. Heiilce, p. 51». Wc tcmeii pauUo mitius 

 judicat. 



C 



