iS CLAUDII HENRICI van HERWERDEN 



reprimendae et castigandae , si fructum , quem petebat, aliquando esset consecuturus. 



Sed ita Saxonibus metum et liorrorem aediura sacrarum incutiens , nokbat tamen , ob« 

 livisci eos, salutis pacisque aeternae viam in templis Christianorura monstrari. Itaque 

 haec etiam terrestris beatitudinis azyla veluti ac receptaciila fecit. Praeccpit enim ut 

 reo, qui in aedem confugisset, nihil mali infligeretur ; ad praesules ducti vitae mem- 

 brisque omnibus , quod crimen cunque commisisset , parceretur ; ipse rcus , quantum 

 posset, culpam dilueret, judicisque sententiae obediret. Suae denique clementiae reser- 

 vabat, eum , coram se ductum, in locum, quem vellet , dimittcre. 



Recte omnino Carolus existimabat , Christianis recens factis aeque nocivum esse, ri. 

 tibus adhaerere patriis , ac novae suae religionis -negligere caerimonias. Quam ob rem 

 quum negotia non necessaria diebus festivis agere vetaret , in aedem vero omnibus con* 

 venire praeciperet, capite affici eos voluit, qui quadragesimale jejunium contemnerent , 

 aut carneni comederent. Sacerdotibus tamen relictum erat judicium, num quis, neces- 

 sitate coactus, legem transgressus videretur. Ob eamdem vero illam rationem , capitis 

 poenft affligebantur omnes profanorum rituura sectatores ; sive decepti a diabolo , quod aje« 

 bat, bominem strigem esse putantes hominesque comedere, cremassent eum, aut carnera 

 ejus comedendum dedissent; sive defuucti corpus igni comburendum tradidissent; sive 

 denique hominem immolassent diabolo. Quas itaque omnes superstitiones ejusdem sup- 

 plicii metu cohibendas esse putabat, quo antistitis necem , baptismura neglectum, conjura. 

 tionem cum paganis adversus Christianos factam , laesamque fidera regi juratara. Scilicet 

 idem ex omnibus imminebat Christiauismo periculum, eadera clades, eadem pernicies ! 

 Sed uti sacras aedes incolumitatis templa reddiderat, ita ipsam religionem considerari fon- 

 tem cujuscunque salutis uberrimum [voluisse videtur. Illorura enim criminum clam com- 

 missorum omnium ei veniam dedit, qui ea , ductus poenitentiil , sacerdoti confiteretur. 



Denique qui infantem primo aetatis anno baptizari neglexissent , eos argenti poent 

 mulctabat, quam quoque poenara daret, qui prohibitum iniret connubium , qui fontibus^ 

 lucis , arboribus vota susciperet, 



§. 6, De sacerdotibiis qnos Carolns Magmis Saxonihus praeposuit^ 

 deque institutionis coruiii ratione. 



Ac mel quidem sententiil , quae huc usque diximus , nondum sufficiimt , ad pretium 

 lecte statuendum , quod Christiana ccclesia , aucto Caroli ope in SaxoniA numero civium, 

 accepisse videatur. Etenim quara maxime opus est, ut quos iis dederit ac praeposuerit 

 doctores rectoresque accuratius cognoscamus , atque quamdara certe institutionis eorum 

 imaginera effingere nobis possimus. Itaque vehementer doleo paucissima tantum de hac 

 utraque re esse memoriae prodita. Tres modo viri memorantur pietate j moribusque egre- 



giis 



