RESPONSIO AD QUAESTIONEM THEOLOGICAM. 115 



resistant , aestu suo abripientis , in partes Europae cultiores irruperant , artium quo- 

 que disciplinarumque pestem ac exitium secum tulerant. Publicae evanuerunt earum 

 scholae. Id temporis autem privatarum , in episcopiis ad cleri usum constitutarum , cu- 

 ram episcopi gerebant, in coenobiis abbates. Hinc igitur, cum studia in horum utro- 

 rumque claustris pulvereque scholastico delitescerent , factum est, ut, cum clericos dira 

 invaderet libido inertiae , desidiae , mollitiei , luxfts , voluptatis , disciplinae brevi 

 languescerent ac oblivione fere obruerentur ( 1 ). Veteribus Latinis Graecisque lit- 

 teris pestifera praesertim erat superstitiosissimi ejus aevi opinio , studium earum et exer« 

 citationem , Chrisciano contumeliosa esse , eique notam irapietatis inurere , quae aeternae 

 ejus saluti ac beatitudini nociva sit. Auctor quidam , a Caroli aetate non multum di- 

 stans, testificatur , quo tempore ad imperium accederet , nullam prorsus in Francii 

 scientiam , nullam fuisse eruditionem (2). Accidisse auteni dicitur, ut ex Stephano 

 secundo, pontifice Romano, quaererent, quid fieri de sacerdote quodam placeret , qui 

 neque symbolum, quod dicitur, apostolicum, neque orationem dominicam , neque psal« 

 mos teneret, quin etiam ignoraret, an ab episcopo esset consecratus (3)? Ex ungue 

 leonem ! 



Carolus Magnus cum litterarum ardore flagraret, ad emendandam vero doctrinae reli- 

 gionis rationem maxime necessarium duceret , ut illas e morte veluti , ad vitae lucem re« 

 vocaret, primum episcopos et abbates de scholarum in cleri monachorumque usum refi- 

 ciendarum cur^ et necessitate sirenuissime hortatus est (4). Se magnatesque suos 

 perspexisse ait, utile futurum, ut in episcopiis ac monasteriis , non solum regularis 

 vitae ordo sanctaeque religionis consuetudo observetur, sed ut etiam cura studiorura ge- 

 ratur, quibus, qui discere possint, diligenter incumbant. Id enim agendum esse, ut, 

 qui Deo placeant recte vivendo, non negligant placere ei recte loquendo : quamvis sit 

 melius facere, quam nosse, oportere tanien ut hoc illo prius sit. Se autem in plerisque 

 praefationibus scriptionum , ad se e monasteriis missarum, in incultum sermonem ofKndisse, 

 ita ut , quod interius fideliter dictabat pietas , hoc exterius , propter dicendi negligentiam , 

 sermo profcrre non valeret. Timuisse se igitur, ne in quibus minor esset diligentia scri- 

 bendi, in iis minor quoque esset Sacrae Scripturae intelligendae facultas. Bene se scire, 

 si non periculosiores sint verborum errores , multo certe periculosiores esse errores sen- 

 suum. Hanc ob rem se hortari omnes , ut litterarum studia non solum non negligant , 

 verum etiara humili , ac Deo grata , mente certatim addisqant , eo consilio , ut in Sacrae Scri- 

 pturae mysteria facilius mcUusfine possint penetrare. Insertas ei enim dicendi figuras pro- 



cul 



C I ) Vid. Pagii critica, ad ann. 787. n. 11. 



(2) Monach. Engolisni., in vita Car. M., p. 53, ap. Bouq. 



(3) Vid. Haiduini acta con:il. t. III, p. 1987. (4) ep, 2. ap. Bouq., p. 521. 



D 



