2(5 CLAUDII HENRICI van HERWERDEN 



cul dubio facere, ut spirituakni scnsum quis co citius tcncat, quo magis litteris imbutus 

 sit. Ejusmodi vero, ad eas docendas , hominibus opus esse, qui alios erudire et pos- 

 sint, et velint , et cnpiaut. Qiiod quft devotione jubeat, se spcrare, fore, ut e4 dili- 

 gentiil perficiatur. Optare se igitur, eos, sicut Cliristi militcs deceat, corde pios , inge- 

 nio doctos , vit^ castos, sermone benc paratos esse futuros : ita ut quicunque eos , ob 

 Dei honorera sanctacque consuetudinis nobilitatem adeat, et niorum praestantissimorum 

 adspectu , et audifi in legendo et cantando peritii\ , animo commorus , gratiis Dco agens 

 revcrtatur. 



Haec ille. In quo praecepto hoc praesertim laudandum videtur , litterarum studium , 

 nou ita quidem propter earum excellentiara, aut utilitatem et delectationera , quas homo ex 

 Hs percipiat, commendari, sed eara ob causam , quod Dei gloriae augcndae ct amplifi- 

 candac inservire posse videantur. Nec imicum illud mandatum fuit, quo prostratara eru- 

 ditionem relevare conaretur. Nara jussit clericis etiam , non scrviles solum pueros , sed 

 ingenuos quoque ad se aggrcgare, inque usum eorum scholas erigere, quibus , praeter 

 psalmos, quaeque ad artem cantandi ceteroquin pertinerent, grammaticam quoque artetn 

 ediscerent (i ). Ultimo adhuc aetatis anno , Catalaunensis concilii ratum fccit decretum, 

 dc scholis condcndis, quibus clerici idonei rcddcrentur, qui haeresibus resisterent (a). 



At quoque curavisse videtur , ue institutorum suorum perirent fructus. Quam rem ex 

 iiarratione Monachi San Gallensis conficio, siraplicitatis nativae scriptoris, qui, etsi pau- 

 lulum forte credulitatis vitio laboret, accuratissimam tamen intimi palatii regii cognitionem, 

 artificioruraque aulicorura peritiam haud vulgarem habuisse videtur (3). Hic igitur pro- 

 didit, Carolum , quura duos Scotos , sacris profanisque litteris eruditissiraos homines , ar- 

 cessivisset , alium alii locura , addito victu necessario , assignavisse , in GalliS unum , in Ita- 

 114 alterum ; eum in fineni , ut pueros , et nobiles , et medii , et infimi ordinis , docerent 

 litterlsque instituerent. Deinde ex bello rcversimi, pueros coram se venire jussisse, pro» 

 fectuum in studiis specimina petentem. Quibus quum inferiori loco nati pueri, nobilio- 

 ribus miilto pracstantiores essent , his minatum esse , nullum umquam eos atit munus , 

 aut honorem a se esse impetraturos , nisi studiosissirae litteris incuraberent C4)' 



Ipse autem reliquis egregium dabat excraplum. Eteuim cum habebat bibliothecam , 

 ratione aetatis, qua vivebat, habitd , satis copiosara , tum ipsum suura palatiura fecit huma- 

 niorum artium sedera , ac veluti domiciliura. Lycaeura enira in eo condidit, quod Pisa- 

 nus et PauUis Diaconus , Flaccus Alcuiaus , Carolus ipse , et alia generosa nomina immor- 



ta- 



( I ) In conc. Aquisgraii, a. 785. c. 70. ap. Baluz. p. 237. 



( a) Vid Harduin., op. 1. t. IV. p. 1032. c. i , a. Caroli decretiim habet Baluz., p. 503;, 



(3) Aequissimum , ut videtur , judicium de eo fert Schrockius, I. XIX, p, 344. 



(4) I. I. c. I. p. 170. ap. Bouquet. 



(5) Eginh. m vita Car. c. 33. cf. Dippoldt, 1. 1. p. loi iu not. 



