44 CLAUDII HENRICI van HERWERDEN 



hoc ipsiim enim utrumque notat ; xwcTv enim , antiqua Graeci lingua, et salutare , et 

 osculari significat , ac praepositio Trpii; augmentum aliquod amoris deuotat: quemadmQ» 

 dum Cpepa et ■jrpoaipsfai , Kupa et xponKupw , kuiiS et Ttpovxuva , quod saUitare indicat et 

 amicitiam protendo ( secundum protensionem ) , quod enim quis osculatur, et adorat: 

 et quod adorat profecto et osculatur (i)." 



Haec sufiiciant ad ea quae posuimus demonstranda. jam quid Carolus egerit ,, decla- 

 randum est. Quod optime fieri possc arbitror appositis quibusdara ex libris Caroli , 

 locis. „ Quia igiiur" inquit „ solus Deus adorandus est, martyres vero et quilibet 

 „ sancti , venerandi potius sint , quem adorandi" (2); », venerantur sancti — sed. 

 „ nec adorari debent cultu divino" (3); „ sanctis — sive quia viriliter certaverunt, 

 r, ut ad nos incolumis staius ecclesiae perveniret , sive quia camdem ecclesiara adsi- 

 „ duis suffragiis et intercessionibus adjuvare noscuntur , veneratio exhibenda est" (4 ); 

 „ solum Deum adorantes, et ejus sanctis opportunara venerationem exliibentes Cs)-" 

 Haec omnia , ni fallor , luculentissime comprobant , auctorera librorura , qui Carolini 

 dicuntur , omnino male cepisse Nicaenorum mentem , qui diserte monuerant , se nolle 

 sanctorum iniaginibus eani adorationera exhiberi , qui Deo soli exhibetur ,. sed inferio- 

 rem aliquam honoris speciem ; quam ^ Graeculi cum essent , verbo irpitTxuvslv omnino 

 egregie ac praeclare expressam putabant. Quod si Latine scripsissenf , verosirailiter dis- 

 crimea, quod sibi finxerant, cultum inter Deo sanctisque ofTerendum , verbis, adoro' 

 re et yenerari expressissent. In quas igitur partes varias Carolini libri et Nicaeni patres^ 

 abire videntur? NuUas equidem video. Hi enim,. Deus, ajunt, solus adorandus, sancti 

 venerandi sunt. Illi, sancti adorandi quidera , inquiunt, sed cavendum omnino ne ita 

 adorentur, ut solum Supremum Numen adorandum est., 



Accedit quod synodus Francofurtensis in eodem errore cum librorum illorum scri- 

 ptore versala esse videatur. Sic enim sonat alterum ejus decretum, adversus imagines 

 editum : „ allata est in mediura quaestio de nova Graecorura synodo , quam de ado- 

 „ randis imaginibus Constantinopoli fecerunt , in qua scriptum habebatur , ut qui ima- 

 „ ginibus sanctorum ita ut Deificae Trinitati servitium , aut adorationem , non inpen- 

 „ derint, anathema judicarentur. Qui supra sanctissimi Patres nostri omnibus modis 

 „ adorationero et servitutem renuentes contcraserunt , atque consentientes condemnave- 

 „ runi (6)-." Jam Francofurdienses quidem omnem qualemcunque venerationem et ado. 

 rationem rejiciunt , sed tamen aperte in ei opinione versantur, Nicaenos latriam., quae di- 

 citur, sanctoruni iniaginibus jussisse praestari. Quid? quod ultimum e capitularibus Fran- 

 cofurdiensis synodi, ad Pontiflcem postea missis , hac ratione scriptum est? „ Permitti- 

 „ raus imagines sanctorum , quicunque eas formare volaerit, tam in ecclesi^, quam quo- 



„ que 



f I ) Mansi 1. I. p. 404. (2) L. IV. c. 27-. Cs) C. 23. 



(4) L. II. c. 22. C 5) In praef. 1. i. circa finem. (6) Cf. Mansi 1. 1. p. jia. 



