gj CLAUfill IliiNK-lCI VAN IIERWERDEN 



tur, qui quum poenitenti4 eorura animos veliEmentcr commotos ac sincere pieque tac- 

 tos viJcat , misereatur , malaque imminentia repdlat , bona ne sperata quidem clemen- 

 tissime et niunificentissime largiatur ! De firmissimo quidcra et unico fundamento , 

 Christi sanguine et raeritis , cui solum innisi Christiani, et peccatorum veniam , et 

 quamcunquc felicitatera et beatitudinem , a Deo orare ct sperare audeant, ne Carolum 

 etiam verbo mentionem facere, optime quidem adveni. Sed permaguum discrimen ta- 

 raen inter duplicem veniae petendae rationera exstare arbkror, a Carolo et Alcuino cora- 

 mendatam, ac nulUis dubito, quin affirmem , illura homines propius ad veram rectam- 

 que viam adducere. Cum vero non valde niirari non possum , Carolum in gravissiraa 

 quaestione a praeceptore tara longe disscnsisse, tum veheraentissirae taedet pigetque , 

 eum aliis occasionibus , inprimis qnod ad monasteria attinet raeritaque quae iis conden» 

 dis comparentur, tam prope ad Alcuinum accedere , ut exiguum inter utrumque discri- 

 nien adesse videatur. , •" • "'" 



Imperator cum leges, quibus praecipuas virtutes colendas injungebat, saepius repete. 

 ret, hinc merito eflkimus, eas plus semel vim suara amisisse. Non rairum igitur, eas , 

 auctore exstincto, mox prius interiisse quam utilitatem aliquam praebuissent, reducem- 

 que, ac latius etiam quam antea dominantem , ignorantiam, vitia secum tulisse impor- 

 tunissima , et superstitiosam tristissimaraque opinionem, externis ritibus et poenitentiis 

 iram divinam posse averti C ' )• 



§.2. De ciird quam Caroltts gessit ut eccksiastici homines bonis moribus 



excellerent, 



Jam igitur aTiquis hic loci disputationi nostrae finem imponi posse opinetur. Ex quo- 

 tamen quaerere liceat , utri principi major et excelsior gloria tribuenda videatur , ei 

 qui sacerdotcs suos rectc doceri tantum , an vero qui illos quoque bene vivere curet? 

 Quodsi vera cst illa, quae hominibus in proverbio est, vox, ad commovendos homi* 

 nes valere praecepta , ad eos perducendos exempla , non dubito , quin sanae mentis 

 quisque magnopere differre assentiat , utrum hoc solum egerit Carolus ut antistitura 

 ingenia coUustrarentur , atque haberent cives ecclesiae , in quos se ad veritatem cog- 

 noscendam converterent ; an vero etiam doctores et pastores praebuerit, in quos vitae 

 morumque duces rntuerentur , quos imitarent ac sequerentur. Quam gravissimara rem 

 quum Carolus haudquaquara neglexerit , instituta ejus huc pertinentia eoruraque in ec- 

 clesiam vim et efficaciam sirictim attingamus. 



Quo tempore rerum potiebatur, clerici, superioris ordinis maxime, elati superbi4, lu- 



zu 



( I ) Vid. Scbr6ckh t. XXIII. p. 24S> sqq. 



