^» CLAUDri HENRICI van HERWERDEN 



in rcs gereiidas pubTicas, ortum ducebant. VeFhac solummiiwita res melias sese habuissit. 

 Opes e:iim uti saepissime cum potestatc crescunt, ica hac a:iiiss;V atteri solent. QXiod 

 in priniii m lis civitatibtts obtinet, in quibus singulorum magistrstuum vel' pontificum 

 potestas terminis suis nom accurate indicata ac limitata est; in iis enim orania unice 

 fere pendent ex nutu praefectorum. Carolus autem clerieos non solum de fastrgio 

 Iionoris ac dignitatis , ad quod pervenerant, non repulit, sed a^uxit etiam et amplificavh 

 di^^nitatera eorum et potestatem. Quae res cum ma^timi esse videatur , paulTo latius 

 explicanda et probanda est. ' '• 



Quae Carolus ad dilatandum Romani Pontificis fm^eHirm fecerit, ea mittimus: nec 

 enim , quam agtmus , rem proprie spectaut. Qua aucroritate vero ac dignitate eum a 

 populo suo haberi voliierit , breviter moneamus. Quae res clanssime ex un^ lege cogi- 

 tur qua in Petni memoriam venerari jubet sanctam Romanam et Apostolicam sedem , 

 quae, cum sacerdotalis dignitatis Mater sit, magistram ecclesiasticae rationis esse opor- 

 teat. Servandam itaque erga eam cum mansuetudine humilitatem , ut licec vix feiendum 

 a sancta illft sede jugum imponatur, feratur tamen ac piA cirm devotione toieretur. 



Quod ad auctam reliquorum clericorum potestatem et auctoritatem attinet, memoriae 

 proditum est , Carolum , Gum antiquam legem de clericis , non a regiis judlcibus , sed 

 ab episcopis suis tantum , judicandis repetiisset, neque tamen ea lex satis studiose 6b- 

 servaretur, edicto soHemni jussisse, episcopis solvi obedientiam legibus constitutam , 

 in omnibus iis rebus , quae ad provinciam eoTum pertinerent. Se nescire , ajebat , quo 

 modo-, qui non pareat crericis , sibi sit obtemperaturus. Multo magis enim eum metUen« 

 dum esse, quL animum et corpus utrumque in inferis perdere possit, quam cui non 

 nisi corporis criiciandi aufendorumque terrestrium bonorum potestas. Male omnino 

 ita contorsit et alia Servatoris Apostolorumque effata , in verae Christianae ecclesiae 

 perniciem. Quid? quod nihil esset, quod tantopere inserviret, ad inflammandam cleri- 

 corum superbiam dominandique libidinem, ad impurissimos ex irs homines persuaden- 

 dos , ut importunissima crimina sanctitatis suae velo, a proftnis non tangendo, tegerent, 

 ad deprimendos denique laicorirm , quos vocant-, animos , atque eo illos perducendos ut in 

 tebus divihis non suum, sed istorum sacerdt)tum, obscurissrmum non raro, lumen se- 

 querentur, quarrr quidem haec falsissima et antichristiana opinio, qui sacerdotibus laedar, 

 eum Deo laedere ; qui sacerdotibus non obediat , Deo resistere. Magnam sine dubto 

 ipsi religioni reverentiam ccmciliat praestita religiose ipsius doctoribus veneratio. Hac 

 vero sine quadam cautione et circumspectione hominibus commendat4 et inculcati , pes« 

 sima saepe orituc ignaris mentibus' opinio , sanctos, imo deos fere esse antistites, hos- 

 nnice sequendos ,, his unice credendum, veritatem non ipsam- inspiciendam neque exatni» 

 nandam esse , eam v.ero in sacerdotis cujusvis ore sedam suam- positam- habere. 



Nimis quoque bonae eorum fidei tribuisse CaroUim arbitror, cum eadem lege mo- 

 ds laudati moaeret » ut» sl litigantium ,. q^i:acunque de caussi, alteruter antistitem 



sibi' 



