RESPONSIO Ao QUAESTIONEM THEOLOGICAM. s9 



sibi judiceiB mallet, huic pennitteretur caussae cognitio, etiam si pars altera repugna- 

 ret; quam igitur hic ferret sententiam, eam ratam ac jussam habendam. Praeterea man- 

 davit quoque, nt vel unius episcopi testimonium a judice acciperetur, nec alium aiuiire 

 permisit, promisso episcopi testimonio. Id enim veritatis auctoritate firmum , id in- 

 corruptum esse, quod quis, Sacrae Scripturae gnarus , illibata mente ac conscientid 

 proferret. Utinam omnibus illibata conscientia fuerit '. 



Denique clericorum dignitatem potestatemque summo opere evexit Carolus, maximis 

 muneribus civilibus iis credendis. Creavit eos procuratores , legatos , ministros suos 

 intimos; in quoriim officiorum gratiam irs agros et regalia dabat, quibus et ipsi prin- 

 cipum quasi honores adipiscerentur. In eoncilhs quoque summa erat clericorum et auc- 

 toritas et potestas. Hinc renim ejus aevi scriptores, socios conciliorum , juxta civilis 

 ordinis homines, comites qui dicuntur, semper episcopos et abbates nominant. Ex his 

 jam apparet, monastica quoque instituta spectare, quae de aucta clerieorum potentia 

 diximus , deque pestiferd eorum in ecclesiam vim atque effectum. Monasteria Caro- 

 lus inprimis ditavit. Quorum opes praediis, agris, pecuniis, privilegiis permultis dan. 

 dis immensum in modum auxit ac locupletavit. Quae res facillime cognoscitur in- 

 spectis diplomatibus tantum, ea de re in rerum gallicarum scriptoribus obviis. 



Sic itaque Carolus suorum institutorum , ad emendando» mores clericorum , fructus 

 ipse perdidit. 



& y M B L D Mk 



yfetatis est imsque mstri , a capite quod velimus arces- 

 sere, et unde omnia manent y videre, 



c I c E R o. 



