I 



TtESPONSIO AD QUAESTIONEM PHYSICAM. ag 



T.e vel aquft vd aere subtiles ammoniae odores deferantur, qui hic inprimis agere de« 

 bent , uno eodemquejtempore firous in agros ferendus est,, dividendus ac sub terram 

 arandus, quod Columellae jam auctoritate confirmatur, scribentis-, „ disjectum deinde 

 „ protinus fimum inarari et obrui convenit ne solis lialitu vires amittat , et ut per- 

 „ mista humus praedicto alimento pinguescat! Itaque cum in agro disponentur acervi 

 „ stercoris, non dehet major modus eorum dissipari, quam quem bubulci eodem die 

 y, possunt obruere (i )." 



Diximus etiam sulfatibus mutari illas partes , aucto calore , et exhalare acidum car- 

 bonicum et sulfureta nasci. Hanc igitur humi atrae vel ejus partium indolem consi- 

 derantes et mem.ores experimentorum de lumine a Gay-Lusacio et Thenardo (2) in- 

 stitutorura intelligimus caussam, quare in paludibus (.in quibus ejusmodi humum inve- 

 niri diximus) et sulfureta adsint et ibi hydrogenium sulfuratum exhaletur; et sic etiam 

 explicare possumus rationem, qua sulfates aliquando agrorum fertilitatem augeant, ali- 

 ■quando etiam et hanc minuant, et plantarum nutrimento noceant (3). 



Hae autem sunt praecipuae materies , quas humus contine:; continet vero et alias , 

 minori quidem quantitate, verum etiam diversas et vel praecijue pro diversis locis , 

 in quibus vel plantae vel animalia ferm^ntata sunt., et ex quibus humus est desumta ; 

 diversas etiam pro diversis corporibus , e quibus nata. Multae autem ex ipso solo 

 ■ita cum humo commixtae sunt ut mechanicis, quae vocantur, operationibus ab eft non 

 -divelli possint ; in quarum numero et argilla est , ut deinceps ulterius explicabimus ; 

 iiiultae vero, quae omnem humum, vel ex putredine corruptis arboribus vel ex agris 

 desumtam, concomitantur , ejus partem faciunt, de quibus nunc dicemus. 



Humus igitur si comburatur , reliquae calore destruuntur ac relinquuntur in vase 

 eae, quae non in vapores abeunt. Hae sunt vel sales, vel terrae, vel oxyda metallica. 

 Sales autem non adeo facile sic a reliquis separantur , etsi cum aqua omnis miscela ex- 

 coquatur; unde sunt, qui existiment plantas ipsas sales, quos contineant , formare, 

 quoniam humi ex iis ortae cinis aqu^ fervida tentatus eos non monstrat. Verum hu« 

 . jus sententiae, de qua-deinceps plura dicemus, in hoc arguraento nullum est praesidium; 

 uam, uti animadvertit Saussurius (4) et ego etiam vidi, magno illo calore illi sales pe- 

 nitus se adjungunt terris, adeo ut ferme vitrificatiouis , quam vocant, species locum ha- 

 beat. Sales illi sunt secundum Saussurium (5) hydrochlorates et sulfates alcalini, atque 



igi- 



( I ) Vid. Colutnella 1. II. c. 5. 



C2) Vid. Gay — Liisac et Thennrd in Neues Joiirna! fiir Cliemie und Physiq, von Sweigger. 

 B. V, II. III. p. 219. 

 C 3 ) Vid. l-:orte 1. I. p. ^g. X4) Vifl. Saussure 1. I. pag. 175. 



Cs) Vid. ^aussiue 1. 1. 



D 



