?2 ANTONII HENRICI van der BOON MESCH 



tere necesse est. Illud tamen minime negligendiim est potassae, sodae sed inprimis calcis 

 adjumento liumum celerius arripere aeris oxygenium, quod et Einhofius observavit et 

 hoc experiniento probare possum, 



In quatuor campanis oxygenio impletis posui humum diversam , nempe unam e 

 silva desumtam et e putrescentibus foliis et plantis natam ; alteram ex agro non nisi 

 fimo vaccarum stercorato, atque uni utriusque humi addidimus calcem. Post quatuor- 

 decim dies in eas campanas, in quibus humus posita erat cum calce, aqua fere li pollices 

 adscenderat , dum in alteras vix -| pollicis adscendisse videbatur. In iJlis aqua calcis 

 multum monstrabat acidi carbonici , in his vero vix turbabatur. Sic igitur calce humus 

 dissolvitur , plus acidi carbonici exhalatur, ejus extractum aqua insolubile ea solvitur 

 et reliquae mutationi et plantarum nutritioni aptior fit. Rationes autem , quibus calx 

 sic in liumum agat , adhucdum omnes omnino explicari nequeunt ; verisimile tamen 

 videtur hanc se uni altcrique hunii parti jungere , unde principiorum humi cohaerentia 

 toUitur, eorumque novae fiant copitlationes. Alio modo enim explicari nequit constans 

 illa observatio , calcem tantummodo per aliquot annos hasce monstrare vires, easque 

 deinceps diminui , licet solum adhuc humum contineat; quod etiam probatur experientia, 

 agros multum calcis continentes, si iis nova addatur calcis sopia , fertiliores fieri (i). 

 Quod de calce dixinius, idem dicendum est de argilla alba. Constat enim agros celerius 

 fertilitatis suae ostendere documenta , in quos vel fimus vel kitum cum argilla alba com- 

 mixtum effertiir, quam sine illa addita (s). Haec igitur omnia cum reputemus , intelli- 

 gimus caussam , quare agri omnino humo priventur et steriles fiant , in quos multa 

 calx vel argilla alba , non vero deinceps etiam fimus efferatur ; et ipsa humi alcalibus et 

 cineribus mutatio et destructio probat , summd cauteld ea esse adhibenda, quoniam primo 

 anno quidem laetam ferunt segetem agri , deinceps vero , destructi iis fere omni humo , 

 valde sterilcs fiunt. Sed argillam communem se etiam chemice adjungere humo, existi- 

 mat Thaetius, quippe ed hujus color valde mutatur; quam sententiam deinceps proba» 

 vit. Vidit enim argillam , quae ceterum nuUum humi contenti monstraret indicia, igne 

 nigram fieri et exhalare hydrogenium carbonicum ; dein vero nigrum colorem evanescere 

 et pondus valde diminutum esse, .Qbservavit etiam terras a fluviis depositas albi coloris 

 esse, et, cuni ex harum fertilitate concluderet eas vel humum vel aliam huic similem 

 continere materiem, has exploravit, et humum intime adjunctam argillae invenisse scri- 

 bit (3)« Quam Thaerii sententiam et Schublerus (4) et Schubarthius (5) confirmarunt. 



■Nos 



(l ) Vld. Einhof in Hereibst. 1. 1. pag. 349 et seqq. 



(2) Vid. Davy 1. I. p. 378, et Verhand. van de Maatschappij van landbouw te Amst. tom, X. 

 stuk 2. p. 130. 

 Cs) Vid. Thaer. 1. I. p. iii, 



( 4 ) Vid. Schiibler in Annot. ad Chaptalii Agric, Chem. B. 11. p. 328. 

 (5) Vid. Schiibarth I. 1. p. 41 et seqq. 



